بیتوته |
12 ماه پیش

زندگینامه اثیر اخسیکتی یکی از شاعران معروف ایرانی

زندگینامه اثیر اخسیکتی یکی از شاعران معروف ایرانی



اثیر اخسیکتی شاعر ایرانی

اثیر الدین ابوالفضل محمد بن طاهر اخسیکتی، معروف بهاثیر اخسیکتی، یکی از شاعران مشهور سدهٔ ششم هجری می‌باشد.

چکیده ای از زندگینامه اثیر اخسیکتی

نام: اثیرالدین ابوالفضل محمد بن طاهر اخسیکتی

تاریخ تولد: سدهٔ ششم هجری

محل تولد: اخسیکت یکی از شهرهای ماوراءالنهر در منطقهٔ فرغانه در شمال رود سیحون

تاریخ وفات: احتمالا در سال ۶۰۹ هجری قمری

محل وفات: خلخال

پیشه: شاعر

زندگینامه اثیر اخسیکتی

اثیر، سخنوری برجسته، در شهر اخسیکت به دنیا آمد. این شهر در سده ششم، یکی از شهرهای آباد ماوراءالنهر در منطقهٔ فرغانه در شمال رود سیحون بوده است.

با حملهٔ ترکان، غز و زوال دولت سنجری و پریشانی خراسان - که خود از آن با عنوان «وحشت خراسان» یاد می‌شود - نواحی شرقی ایران تحت تأثیر قرار گرفتند و اثیر نیز به نواحی غرب و شمال غرب ایران مهاجرت کرد.

اثیر در ابتدا به همدان رفت و به دربار غیاث‌الدین محمد بن ملکشاه سلجوقی (۵۵۵ ه‍.ق) پیوست. او و جمعی از وزیران و امیران دربارش را مدح گفتند و سال‌های متمادی در همدان سپری کردند.

در لشکر غیاث‌الدین محمد، با علاءالدین عربشاه (۵۸۴ ه‍.ق) حاکم کُهستان آشنا شد. عربشاه شعر اثیر را پسندید و او را نواخت. به همین دلیل، اثیر مدت زیادی از عمر خود را به تفاریق در همدان و کُهستان در دستگاه عربشاه گذراند.

پس از مرگ غیاث‌الدین محمد، اثیر اخسیکتی قصایدی را در مدح جانشین او، رکن‌الدین ارسلان بن طغرل سلجوقی (۵۷۱ ه‍.ق)، سرود. سپس در قصایدش به مدح طغرل بن ارسلان (۵۹۰ ه‍.ق) پرداخت.

علاوه بر آن، شاعران دیگری همچون شمس‌الدین ایلدگز (۵۷۱ ه‍.ق) و پسرانش، محمد جهان پهلوان (۵۸۱ ه‍.ق) و قزل ارسلان (۵۸۵ ه‍.ق) نیز در قصایدهایشان به ممدحی اتابکان آذربایجان پرداخته‌اند.

سال های پایانی زندگی اثیر اخسیکتی

اثیر اخسیکتی سال‌های پایانی زندگی خود را در شهر خلخال سپری کرد و در نهایت در سال ۶۰۹ هجری قمری در همین شهر از دنیا رفت. اگرچه این احتمال وجود دارد که در سال‌های ۵۶۳ و ۵۷۷ هجری قمری از دنیا رفته باشد، اما با توجه به تاریخ شعرهای سروده شده بعد از این تواریخ، این امر قابل قبول نیست.

بدیع الزمان فروزانفر، اثیر را شاعری متعصب و مذهبی توصیف کرده است، به طوری که حتی هموطنان حنفی خود را نیز بر ضد شافعیان تحریک می‌کرد. اما نمی‌توان به قطعیت این موضوع را قبول کرد، زیرا احتمال وجود دارد که اثیر خود از شافیعان باشد. علاوه بر این، در دیوان اشعار او، دو گروه مختلف نیز مورد ستایش واقع شده‌اند؛ مدایح او به ستایش ائمه شیعه و به ویژه علی، قابل توجه هستند.

شعر اثیر اخسیکتی

اثر اخسیکتی به عنوان یکی از شاعران بزرگ همعصر خود، ارتباطات و معارضاتی با شاعرانی همچون خاقانی شروانی، نظامی گنجوی، رشید وطواط، مجیر بیلقانی و ظهیر فاریابی داشته است. او با برخی از قصاید خاقانی رقابت کرده و خود را به عنوان شاعری برتر ترسیم کرده است. همچنین حکایتی درباره دیدار او با خاقانی وجود دارد که به نوعی افسانه‌ای به نظر می‌رسد. نویسندگان معاصر به رقابت بین اثر و مجیر بیلقانی اشاره کرده‌اند. اثیر در یکی از اشعارش مجیر را به عنوان دزد شعر خود ملامت کرده است: "از برای خدای خواجه مجیر/ کاروانهای شعر من چه زنی؟". رقابت‌های شعری بین اثیر و مجیر بیلقانی گاهی باعث کدورت ممدوحین ایشان، قزل ارسلان و محمد جهان پهلوان، که برادر بودند، نیز شده است.

بعضی از ارباب فضل، طبق نوشته دولتشاه سمرقندی، سخنان اثیر را بر سخنان خاقانی و انوری ترجیح داده‌اند، اما برخی دیگر این دعوی را قبول نکرده‌اند. بدیع الزمان فروزانفر معتقد است که گرایش اثیر به درج فنون بلاغی و معانی باریک، باعث کاهش گرمی و طراوت شعرهایش شده است. از سوی دیگر، ورزیدگی شاعر در علوم مختلف عصر، مانند ریاضیات، حکمت، پزشکی، اخترشناسی، هیئت، منطق، فقه، اصول و کلام و آوردن مفاهیم و اصطلاحات آن علوم، باعث پیچیدگی سخن شعری شده است. به نظر می‌رسد که قصد اثیر از سرودن این نوع شعر، به دست آوردن هماوردی با خاقانی و نمایش توانایی در عرصه پیچیدگی و سختی بیان بوده است.

اخسیکتی به دلیل قصایدش شهرت یافته است. این قصاید بیشتر در مدح سلاطین و محتشمان قرن ششم هجری نوشته شده‌اند، و اگرچه شامل نکات و فواید ادبی و تاریخی هستند، اما امروزه خوانندگان از خواندن آن‌ها لذت نمی‌برند. اما در غزلهای خود، اثیر از زبانی روشن و لطیف استفاده می‌کند. این غزلها به مضامین عاشقانه و با اوزان نرم و کوتاه می‌پردازند. محمدحسین امین‌الدین، از شهرت غزلیات اثیر در بین هم‌عصران خود یاد می‌کند. بیشتر شعرهای اثیر را رباعیات تشکیل می‌دهند، و تعداد آن‌ها به ۵۶۰ رباعی می‌رسد. در این رباعیات، ترانه‌های لطیف و بی‌اندازه زیادی وجود دارد.

آثار اثیر اخسیکتی

«دیوان اثیر اخسیکتی» شامل قصاید، غزلیات، قطعات، ترجیعات و رباعیات است که یک بار توسط رکن‌الدین همایون فرخ، بر اساس نه نسخه خطی تصحیح و چاپ شده است. اما این چاپ فاقد تمامی اشعار اثیر است و کیفیت تصحیح آن نیز مورد انتقاد دکتر محمدجعفر محجوب قرار گرفته است. وجود دستنویسی از دیوان اثیر در کتابخانه حکیم علی اوغلو پاشای ترکیه نشان می‌دهد که این دستنویسی شامل ۱۲ هزار بیت شعر است، که تعداد اشعار آن دو برابر نسخه چاپی است.

دو رباعی اثیر اخسیکتی

بر من رقم خطا پرستی همه هست

ناکامی عشق و تنگدستی همه هست

با این همه، در میانه مقصود تویی

جای گله نیست، چون تو هستی همه هست

صد بار وجود را فرو بیخته‌اند

تا مثل تو صورتی بر انگیخته‌اند

سبحان اللَّه ! ز فرق سر تا پایت

در قالب آرزوی من ریخته‌اند

گردآوری:بخش فرهنگ و هنر بیتوته



#‌عکس_خودرو منبع: بیتوته

بیشتر...


تبلیغات

تبلیغات

مطالب مرتبط

اطلاعات بیشتر در رابطه با سوزنی سمرقندی،شاعران هجاگو،اشعار سوزنی سمرقندی،شعر فارسی قرن ششم هجری،هزلیات سوزنی سمرقندی،شاعران ایرانی قرن ششم هجری،اندیشه‌های سوزنی سمرقندی،شعر هجوگو،ادبیات ایران در دوران سلجوقیان،اندیشه‌های اجتماعی در شعر سوزنی سمرقندی به سایت بیتوته مراجعه کنید.

7 ماه پیش

اطلاعات بیشتر در رابطه باعرفان طهماسبی زندگی نامه عرفان طهماسبی،آثار موسیقی عرفان طهماسبی،بیوگرافی خواننده،عرفان طهماسبی ،آهنگسازی و خوانندگی عرفان طهماسبی، عرفان طهماسبی و موسیقی محلی، تجربه‌های هنری عرفان طهماسبی، عرفان طهماسبی در برنامه عصر جدید، کنسرت‌ها و حضور روی صحنه عرفان طهماسبی، موسیقی ایران و عرفان طهماسبی، شاهنامه‌خوانی عرفان طهماسبی، تأثیرات فرهنگی در موسیقی عرفان طهماسبی،تجربه‌های تئاتری عرفان طهماسبی،اهنگ‌های جدید عرفان طهماسبی،هنرمندان موسیقی محلی ایران و عرفان طهماسبی، به سایت بیتوته مراجعه کنید.

8 ماه پیش

اطلاعات بیشتر در رابطه با محسن شریفیان گروه موسیقی لیان،موسیقی نوازندگی نی‌انبان،موسیقی بومی ایران،نی‌انبان الکترونیک،آلبوم‌های محسن شریفیان،زندگی‌نامه محسن شریفیان،اهل زمین؛ موسیقی و اوهام در جزیره خارگ،مردم‌شناسی و موسیقی نوار ساحلی شیبکوه،کتاب‌های محسن شریفیان،آثار موسیقی محسن شریفیان،نی‌انبان ایرانی،تحصیلات محسن شریفیان،اجراهای خارجی محسن شریفیان،کنسرت‌های محسن شریفیان،جشنواره موسیقی فجر،محسن شریفیان در دادگاه فرهنگ و رسانه،لیانا شریفیان،نوای نواحی،سازهای تخصصی موسیقی به سایت بیتوته مراجعه کنید.

8 ماه پیش

اطلاعات بیشتر در رابطه با داریوش مهرجویی،فیلم‌ساز ایرانی،سینما ایران،آثار داریوش مهرجویی،بیوگرافی داریوش مهرجویی،سینمای موج نو،فیلم گاو،فیلم سنتوری ،جشنواره‌های فیلم داریوش مهرجویی ،فیلم‌های ممنوع‌التصویرداریوش مهرجویی،فیلم‌های توقیف شده داریوش مهرجویی،جایزه شوالیه ادب و هنرداریوش مهرجویی،مهرجویی و سینمای ایران،فیلم‌سازان برجسته ایرانی،مهرجویی و موسیقی،داریوش مهرجویی و ترجمه کتاب‌ها،انتقادات به سیاست‌ها در آثار داریوش مهرجویی به سایت بیتوته مراجعه کنید.

9 ماه پیش

اطلاعات بیشتر در رابطه با خاقانی شعر،دیوان خاقانی،خاقانی زندگی‌نامه،شاعر خاقانی،خاقانی اشعار،خاقانی و ادبیات فارسی،تأثیر خاقانی در شعر فارسی،خاقانی و فلسفه،خاقانی و عرفان،مولوی و خاقانی به سایت بیتوته مراجعه کنید.

9 ماه پیش

اطلاعات بیشتر در رابطه باچارلز دیکنز،زندگی و آثار چارلز دیکنز،رمان‌های چارلز دیکنز،ادبیات انگلیسی،داستان‌های کلاسیک،نویسندگان دوره ویکتوریایی،اجتماع شناسی در آثار دیکنز،دیکنز و فقر،معنویت در دنیای چارلز دیکنز،پیامدهای اجتماعی در رمان‌های دیکنز،تاریخ ادبی،تأثیرات دیکنز در ادب و فرهنگ جهانی،طبقه‌بندی اجتماعی در آثار چارلز دیکنز،دیکنز و تغییرات اجتماعی در دوره ویکتوریایی،تأثیرات فرهنگی و اجتماعی دیکنز در دنیای معاصر به سایت بیتوته مراجعه کنید.

7 ماه پیش

اطلاعات بیشتر در رابطه با علی عظیمی ، بیوگرافی علی عظیمی ، عکس های علی عظیمی ، تصاویر علی عظیمی ، علی عظیمی آهنگساز ، زندگی نامه علی عظیمی ، پیش درآمد علی عظیمی ، آهنگ علی عظیمی ، علی عظیمی خواننده ، علی عظیمی و همسرش ، همسر علی عظیمی به سایت بیتوته مراجعه کنید.

9 ماه پیش

اطلاعات بیشتر در رابطه با سراج قمری، زندگی و آثار سراج قمری،شاعر سراج قمری، شعر هجو سراج قمری،سراج قمری شعر و اخلاق،تأثیرات سراج قمری در ادبیات فارسی،معرفی شاعر سراج قمری آملی،سراج قمری و شاعران قرن ششم،آثار هنری و اخلاقی سراج قمری،بازخوانی اشعار سراج قمری،سراج قمری و هجو در شعر فارسی،تأثیر شاعر سراج قمری بر ادبیات معاصر به سایت بیتوته مراجعه کنید.

8 ماه پیش

اطلاعات بیشتر در رابطه با هومر،ایلیاد،ادیسه،شاعر یونانی،ادبیات یونان باستان،قهرمانی،اسطوره‌ها،موسیقی هومری،اثرات فرهنگی،تأثیر هومر در ادبیات و هنر،مسابقه هومر و هزیود،نقد اثر هومر،تاریخچه نسخه‌های هومر،اشعار حماسی،نویسندگان باستان،شاعران ادبیات یونان،معتبرترین نویسندگان تاریخ به سایت بیتوته مراجعه کنید.

8 ماه پیش

بیشتر...