بیتوته |
1 سال پیش

باباافضل کاشانی شاعر عارف ایرانی

باباافضل کاشانی شاعر و عارف ایرانی



زندگینامه باباافضل کاشانی شاعر

بابا افضل کاشانیمتخلص به کاشی یا کاشانی شاعر و دانشمند ایرانی اهل کاشانی است. وی در قرن هفتم میلادی به دنیا آمد و بر اساس روایات در سال 667 هجری قمری درگذشت.

بابا افضل کاشانی

بابا افضل کاشانییک فیلسوف و حکیم بزرگ ایرانی بود که در نیمه اول قرن ششم میلادی به دنیا آمد و در حدود سال ۶۱۰ هجری قمری درگذشت. او با نام مرقی کاشانی نیز شناخته می‌شود و بسیاری از رباعیات مشهور با شخصیت او در ارتباط هستند. البته، اطلاعات کافی درباره زندگی او در دست نیست.

بر اساس شواهد، بابا افضل در ابتدای قرن هفتم میلادی و در زمان فتح ایران توسط چنگیز خان در سنین بالا بوده است. خواجه نصیرالدین طوسی ذکر کرده است که در حدود سال ۵۹۷ هجری قمری، شخصی به نام "کمال الدین محمد حسیب" که از شاگردان بابا افضل بوده، به شهر طوس رسیده است. خواجه نصیر به آنجا می‌رفت تا از او در زمینه ریاضیات آموزش ببیند.

نسخه های خطی نوشته های فلسفی بابا افضل در کتابخانه‌های ایران و جهان به نسبت زیاد است. نوشته‌های فلسفی او کوتاه است و بیشترین آن‌ها به زبان فارسی و تعدادی هم به زبان عربی است و بعضی از نوشته‌های عربی خود را به خواهش دوستان و مریدان به فارسی برگردانده است. نوشته‌های فارسی او به زبانی روان و سلیس نوشته شده است. بابا افضل در نوشته های فلسفی خود اصطلاحات نوین فلسفی ابداع کرده است.

هم چنین تعدادی از نامه‌های او در زمینۀ فلسفه به جای مانده است. برخی از نوشته‌های فلسفی بابا افضل جداگانه و پراکنده چاپ شده بود تا آنکه آقای مجتبی مینوی با همراهی آقای یحیی مهدوی، مصنفات بابا افضل را در دو جلد در سال‌های ۱۳۳۱ و ۱۳۳۷ با تصحیح علمی - پژوهشی در انتشارات دانشگاه تهران منتشر کرد. در جلد دوم این مجموعه، تعداد ۱۹۲رباعی، ۷ غزل و ۳ قصیده درج شده است که مستند است.

هر چند شهرت بابا افضل در حوزۀ فلسفه است ولی در حوزۀ ادبیات رباعی های بابا افضل آوازۀ بلند بالایی داشته اند، در لابه لای جُنگ ها و سفینه ها تعداد زیادی رباعی به بابا افضل منتسب شده است که یقیناً اکثریت آن‌ها از او نیست.

اگرچه شهرت بابا افضل به عنوان یک فیلسوف و حکیم بزرگ ایرانی است، اما در زمینه ادبیات نیز، رباعی‌هایی به او نسبت داده شده‌اند که بسیاری از آن‌ها به واقع از او نیستند.

در دوران جدید، برای اولین بار، رباعی‌های بابا افضل به دستور مخبرالدوله توسط وزیر تلگرافخانه گردآوری و به خط نستعلیق نگارش شدند. این کتاب حدود ۴۰۰ رباعی در بر دارد و در شعبان ۱۳۱۹ قمری به پایان رسید. همچنین، در سال ۱۳۱۱ شمسی، آقای سعید نفیسی ۴۸۳ رباعی بابا افضل را چاپ کرد، اما به اذعان خود نفیسی، تعداد زیادی از آن‌ها به شاعران دیگر نیز نسبت داده شده‌اند.

در سال ۱۳۵۱، چهار نفر از فرهنگیان کاشان، با نام های آقایان مصطفی فیضی، حسن عاطفی، عباس بهنیا و علی شریف، دیوان بابا افضل را چاپ کردند که ۶۸۷ رباعی و چند غزل و قصیده را جمع آوری کرده بود، اما بسیاری از این رباعی‌ها واقعا از بابا افضل نبوده‌اند و تنافر اندیشه‌های مختلف آن‌ها نشان می‌دهد که نمی‌توان همه را به بابا افضل نسبت داد. بنابراین، برای ارزیابی صحت نسبت دادن رباعی‌ها به بابا افضل، می‌توان از اندیشه‌های فلسفی او که در نوشته‌های فلسفی وجود دارند، به عنوان معیار استفاده کرد.

در اینجا، مجموعه‌ای از رباعی‌های بابا افضل، از جلد دوم مصنفات او که توسط مجتبی مینوی با تصحیح علمی-پژوهشی چاپ شده بود، استخراج شده و به فرمت گنجور تایپ شده است. در ضمن، بعضی از کتاب‌ها و نوشته‌های فلسفی بابا افضل هنوز به جای مانده‌اند.

آثـاربابا افضل کاشانی

بیشتر آثار بابا افضل که در فهرست ذکر شده‌اند، در مجموعه مصنفات او به کوشش مجتبی مینوی و یحیی مهدوی چاپ شده‌اند. این مجموعه شامل آثار فلسفی و ادبی بابا افضل است که به فارسی نوشته شده‌اند:

الف ـ رباعیها و دیگر اشعار

در مجموعه مصنفات بابا افضل، ۱۹۵ رباعی از او آمده است که در صفحات ۶۷۴-۶۷۶ و ۷۳۷-۷۷۲ آمده است. همچنین، آقای سعید نفیسی ۴۸۳ رباعی بابا افضل را با عنوان "رباعیات بابا افضل کاشانی" گردآوری کرده و در تهران به چاپ رسانده است. همچنین، کتابی با عنوان "دیوان حکیم افضل‌الدین محمد مرقی کاشانی" به کوشش مصطفی فیضی و دیگران در کاشان به چاپ رسیده است که شامل بیش از ۶۸۶ رباعی و ۱۲ غزل و قصیده است.

اما برای انتساب رباعی‌ها به بابا افضل، باید به نقد و بررسی کامل و دقیقی پرداخت. زیرا برخی از این رباعی‌ها به دیگران نیز نسبت داده شده‌اند و در حقیقت مشخص نیست کدام رباعی‌ها واقعا از بابا افضل هستند. لذا، برای اطمینان از صحت انتساب رباعی‌ها به بابا افضل، باید به یک بررسی نقادانه و دقیق تر مراجعه کرد.

ب ـ آثار منثور

- "عرضنامه" اثری مهم از بابا افضل است که بیش از آثار دیگرش، آراء و نظریات خاص او را در بر می‌گیرد. این اثر در ۴ بخش (عرض) تدوین شده است: عرض اجسام یا موجودات منفعل و کنش‌پذیر، عرض کنندگان و کارگران در اجسام عالم، عرض دانسته‌های مردم (انسان) و عرض‌دانندگان و بیان ماهیت و انیت داننده. در این اثر، بابا افضل بر شناخت نفس و مقام والایی که خود انسان از راه دانستن حقایق کلی به دست می‌آورد، تأکید می‌کند. همچنین، او در این اثر به روشی فلسفی، به بررسی مفاهیمی مانند خدا، عقل، نفس، وحی و ... می‌پردازد. بابا افضل در این اثر، به اهمیت دانش حقایق کلی و دستیابی به آن تأکید دارد و معتقد است که مقصود نهایی از پرداختن به بخش‌های سوم و چهارم این اثر، به دانش حقایق کلی اختصاص دارد.

- "جامع الحکمه" نیز یکی از آثار بابا افضل است، اما از دید بیشتر کسانی که به فهرست آثار او پرداخته‌اند، دور مانده است. این اثر شامل یک مجموعه از نثرهای فلسفی و عرفانی بوده و به بررسی مسائلی مانند خدا، عقل، نفس، وحی، عشق و ... می‌پردازد. برخلاف "عرضنامه" که به صورت شعری نوشته شده است، "جامع الحکمه" به صورت نثری نوشته شده است.

- اثر اول "بسمله" نام دارد و در سال 1361 به کوشش محمدتقی دانش‌پژوه در تهران چاپ شده است. این رساله درباره تأویل "بسمله" است و شامل فواید فلسفی و عرفانی است. در گفتار چهاردهم وجه دین نیز به تأویل "بسمله" پرداخته شده است، اما پیشینه نگارش اینگونه متون در سایر منابع دیده نشده است. احتمالی که بابا افضل اسماعیلی باشد، از اشاره‌های متن برمبنای مباحث فلسفی و عرفانی برداشت شده است. با این حال، نمی‌توان آن را به باطنی مذهب تعلق داد، زیرا اعتقادات فلسفی افضل‌الدین با تعالیم باطنی اسماعیلی تفاوت دارد.

- اثر دوم "مدارج الکمال" یا "گشایش‌نامه" نام دارد و نخست به زبان عربی نوشته شده و سپس توسط افضل‌الدین به زبان فارسی برگردانده شده است. این کتاب شامل فتوح هشت است و تنها متن فارسی آن چاپ شده است.

- اثر سوم "جاودان‌نامه" نام دارد که نخستین بار توسط نصرالله تقوی در سال 1311 در تهران چاپ شده است. این کتاب به تعالیم قرآن و حدیث پایبند است و مباحثی چون انواع دانش، خودشناسی و آغاز و فرجام هستی را در بر می‌گیرد. این کتاب تأثیر بسیاری بر اکسیرالعارفین صدرالدین شیرازی داشته است و بخشی از آن به ترجمه عربی عباراتی از "جاودان‌نامه" تشکیل شده است.

- "رساله در علم و نطق" یا "منهاج مبین"، اثری است که نویسنده‌اش در ابتدا آن را به زبان عربی نوشته و سپس به فارسی برگردانده است. این اثر، تفکر منطقی نویسنده را در معنای دقیق ارسطویی نشان می‌دهد. در متن عربی این اثر، نویسنده به تعریف ابن سینا از "قیاس خُلف" مخالفت می‌کند که نشان می‌دهد نویسنده خود این اثر است و احتمال برگردان متنی عربی از آثار ارسطو یا ابن سینا محتمل نیست.

- "ساز و پیرایۀ شاهان پرمایه"، اثری در زمینه فلسفه سیاسی است، که به طور مستقل نیز به کوشش مبصر السلطنۀ اصفهانی در تهران در سال ۱۳۱۱ به چاپ رسیده است. در این رساله، علاوه بر پادشاه کامل، نفس کامل نیز به تصویر کشیده شده است.

- "ترجمه رساله نفس ارسطو"، اثری است که با ویراستاری مشكٰوة و با مقدمۀ محمدتقی بهار در سال ۱۳۱۶ در تهران به طور مستقل منتشر شده است. این اثر، ترجمه‌ای از رساله‌ای عربی با همین عنوان از ارسطو است.

- "ینبوع الحیاة"، ترجمه‌ای است از ۱۳ فصل از سخنان هرمس الهرامسه که شامل مناجات‌هایی به سبک خواجه عبدالله انصاری است. این اثر در سال ۱۸۷۳ میلادی در بن با نام "معاتبة النفس و زجر النفس" چاپ شده است. اصل این اثر نیز به نام "ینبوع الحکمة" شناخته می‌شود.

- "تفاحه"، اثری است که به سیب‌نامه نیز اشاره می‌شود. این اثر، ترجمه‌ای از رساله‌ای عربی با همین عنوان از ارسطو است که به کوشش مبصر السلطنه در سال ۱۳۱۱ به همراه "ساز و پیرایۀ شاهان پرمایه" در تهران منتشر شده است.

ج ـ رساله‌های كوچك‌تر

مبادی موجودات نفسانی (باباافضل، همان، ۵۸۵-۵۹۷)، كه نخستین بار به كوشش ابوالحسن جلوه در مجلۀ جلوه (تهران، ۱۳۲۴ ش، شم‍ ۱) انتشار یافته است. ایمنی از بطلان نفس در پناه خرد (همان، ۶۰۱-۶۰۷)، كه به ضمیمۀ جاویدان خرد ابوعلی مسكویه (تهران، ۱۲۹۴ ق) نیز منتشر شده است.

نامه‌ها و پرسشها (مكاتیب و جواب اسئله)، شامل ۷ نامه كه بیشتر آنها پاسخ به پرسشهای یاران و شاگردان، دربارۀ مابعدالطبیعه، اخلاق و دین است (همان، ۶۸۱- ۷۲۸). تقریرات و فصول مقطّعه (همان، ۶۱۱- ۶۷۸)، شامل ۳۶ قطعه كه از نظر كوتاهی و بلندی میان دو سطر و ۶ صفحه قرار دارند. «آیات الصنعة فی الكشف عن مطالب الٰهیة سبعة یا آیات الابداع فی الصنعة»، كه به كوشش محیی‌الدین صبری كردی همراه جامع البدایع (قاهره، ۱۹۱۹م) به چاپ رسیده است (نك‍ : نصر، 252). مختصری در حال نفس (باباافضل، همان، ۴۶۱-۴۶۶).

د ـ آثار منسوب

مبادی موجودات نفسانی اثر باباافضل، در سال ۵۸۵-۵۹۷ به تألیف رسید و برای نخستین بار توسط ابوالحسن جلوه در مجله‌ی جلوه (تهران، ۱۳۲۴ ش، شماره‌ی ۱) منتشر شد. کتاب ایمنی از بطلان نفس در پناه خرد نیز در همان سال‌ها با ضمیمه‌ی جاویدان خرد ابوعلی مسکویه (تهران، ۱۲۹۴ ق) منتشر شد. این کتاب شامل پرسش و پاسخ‌هایی در مورد مابعدالطبیعه، اخلاق و دین است.

نامه‌ها و پرسش‌ها (مکاتیب و جواب‌های اسئله) شامل ۷ نامه است که بیشتر آنها پاسخ به پرسش‌های یاران و شاگردان در مورد مابعدالطبیعه، اخلاق و دین است. این نامه‌ها در کتاب حاضر، با عنوان "پرسش‌ها و پاسخ‌ها" (۶۸۱-۷۲۸) منتشر شده‌اند.

تقریرات و فصول مقطعه نیز شامل ۳۶ قطعه است که از نظر کوتاهی و بلندی میان دو سطر و ۶ صفحه قرار دارند. این بخش از کتاب با عنوان "تقریرات و فصول مقطعه" (۶۱۱-۶۷۸) منتشر شده است.

آیات الصنعة فی الکشف عن مطالب الٰهیة سبعة یا آیات الابداع فی الصنعة نیز توسط محیی‌الدین صبری کردی همراه با جامع البدایع (قاهره، ۱۹۱۹م) به چاپ رسیده است. این کتاب به بررسی مطالب الهی در قالب هفت آیه می‌پردازد.

مختصری در حال نفس نیز از آثار باباافضل است که در سال ۴۶۱-۴۶۶ نوشته شده‌است.

علاوه بر اثرهایی که در پاسخ قبلی ذکر شد، چند اثر دیگر نیز به افضل‌الدین نسبت داده شده است که انتساب آنها به او در دیدۀ تردید قرار دارد. این اثرها عبارتند از:

۱. المفید للمستفید که به کوشش نصرالله تقوی در تهران (۱۳۱۰ش) و به ضمیمۀ دیوان افضل‌الدین در کاشان (۱۳۶۳ ش) به چاپ رسیده است.

۲. چهار عنوان یا منتخب کیمیای سعادت که به همراه اشعة اللمعات جامی به چاپ رسیده است.

۳. شرح حی بن یقظان.

از اثرهایی که به افضل‌الدین نسبت داده شده ولی انتساب آنها به او درست نیست، می‌توان به رساله‌های علم واجب و شرح فصوص الحکم اشاره کرد.

همچنین، اشعار باباافضل به همت جناب "الف. رسته" از طریق گنجور در دسترس قرار گرفته است.

در پایان عمر، افضل‌الدین به هر چیزی دست کمی کرد و در کوه‌های مَرَق از قراء کاشان گوشه گرفت و در حدود سال ششصد و ده در آن‌جا وفات یافت. (منبع: منزوی، ۲/ ۸۲۲؛ نصر، همانجا؛ دانش‌پژوه، ۴۳۶، ۴۹۹)

وفات باباافضل

در پایان زندگی، شخصی از هر چیزی دوری گزید و به کوه‌های مَرَق رفت و در گوشه‌ای از آنجا به قراء کاشان گوش فرا داد. سپس در حدود سال ششصد و ده، در همان محل به فراخور عقیده‌اش فوت کرد.

بررسی تاریخ وفات باباافضل

از نظر تاریخی، مهم است که در رساله سیر و سلوک، خواجه به «رحمه اللّه» به عنوان باباافضل اشاره کرده است، بدین معنی که باباافضل حداقل تا سال ۶۵۵ هجری هنوز زنده بوده است. همچنین، در شرح اشارات، خواجه از باباافضل به «رحمه اللّه» یاد کرده است و چون شرح اشارات پیش از سال ۶۴۴ هجری تألیف شده، باباافضل قبل از این تاریخ درگذشته است.

بنابراین، ادعاهایی که سال وفات باباافضل را در سال‌های ۶۶۶ یا ۶۶۷ هجری می‌دانند، اشتباه هستند و احتمالاً وی در سال‌های ۶۰۶ یا ۶۰۷ هجری درگذشته است. همچنین، در نامه‌ای که باباافضل به «صاحب سعید مجدالدّین محمد بن عبیداللّه» نوشته است، خود را شصت ساله خوانده است، بنابراین اگر وفات او در حدود سال ۶۱۰ هجری باشد، تولد او باید قبل از سال ۵۵۰ هجری باشد.

مدفن باباافضل

بنا به گفته ناشران دیوان او، مدفن باباافضل در بلندترین نقطه منتهی‌الیه غربی روستای مَرَق واقع شده و این منطقه در فاصله ۴۲ کیلومتری شمال غربی کاشان قرار دارد.

بقعه باباافضل

این بقعه یک ساختمان بزرگ با صحنی فراگیر و سقف گنبدی با فرم هرمی است که با کاشی های هفت رنگ آرایش داده شده است. ساختمان بر پایه‌ای منشوری قرار گرفته و ارتفاع آن از رأس گنبد تا کف صحن تقریباً ۲۵ متر است.

مرقد باباافضل

مرقد بابا افضل در ایران دارای یک صندوقچه چوبی با الگوی مشبک به نام "آلت و لغت" است که در سال ۹۱۲ قمری ساخته شده است و از بهترین نمونه‌های هنری دوره صفوی به شمار می‌آید.

محراب بقعه باباافضل

محرابی با طرح‌های منقوش و زیبا در ضلع جنوبی بقعه وجود دارد که از جمله آثار هنری جالب عصر مغول به شمار می‌رود. در اطراف این محراب، کتیبه‌ای به خط ثلث بسیار زیبا قرار دارد.

گردآوری:بخش فرهنگ و هنر بیتوته



#‌عکس_خودرو منبع: بیتوته

بیشتر...


تبلیغات

تبلیغات

مطالب مرتبط

اطلاعات بیشتر در رابطه با مستانه مهاجر،زندگی نامه مستانه مهاجر،عکس های مستانه مهاجر،مستانه مهاجر و دخترش،پژمان بازغی و مستانه مهاجر،بیوگرافی مستانه مهاجر،فیلم جوجه تیغی مستانه مهاجر،فیلم مستانه مهاجر،مستانه مهاجر و همسرش،بیماری مستانه مهاجر به سایت بیتوته مراجعه کنید.

8 ماه پیش

اطلاعات بیشتر در رابطه باچارلز دیکنز،زندگی و آثار چارلز دیکنز،رمان‌های چارلز دیکنز،ادبیات انگلیسی،داستان‌های کلاسیک،نویسندگان دوره ویکتوریایی،اجتماع شناسی در آثار دیکنز،دیکنز و فقر،معنویت در دنیای چارلز دیکنز،پیامدهای اجتماعی در رمان‌های دیکنز،تاریخ ادبی،تأثیرات دیکنز در ادب و فرهنگ جهانی،طبقه‌بندی اجتماعی در آثار چارلز دیکنز،دیکنز و تغییرات اجتماعی در دوره ویکتوریایی،تأثیرات فرهنگی و اجتماعی دیکنز در دنیای معاصر به سایت بیتوته مراجعه کنید.

8 ماه پیش

اطلاعات بیشتر در رابطه با علی عظیمی ، بیوگرافی علی عظیمی ، عکس های علی عظیمی ، تصاویر علی عظیمی ، علی عظیمی آهنگساز ، زندگی نامه علی عظیمی ، پیش درآمد علی عظیمی ، آهنگ علی عظیمی ، علی عظیمی خواننده ، علی عظیمی و همسرش ، همسر علی عظیمی به سایت بیتوته مراجعه کنید.

10 ماه پیش

اطلاعات بیشتر در رابطه با خاقانی شعر،دیوان خاقانی،خاقانی زندگی‌نامه،شاعر خاقانی،خاقانی اشعار،خاقانی و ادبیات فارسی،تأثیر خاقانی در شعر فارسی،خاقانی و فلسفه،خاقانی و عرفان،مولوی و خاقانی به سایت بیتوته مراجعه کنید.

10 ماه پیش

اطلاعات بیشتر در رابطه با محسن شریفیان گروه موسیقی لیان،موسیقی نوازندگی نی‌انبان،موسیقی بومی ایران،نی‌انبان الکترونیک،آلبوم‌های محسن شریفیان،زندگی‌نامه محسن شریفیان،اهل زمین؛ موسیقی و اوهام در جزیره خارگ،مردم‌شناسی و موسیقی نوار ساحلی شیبکوه،کتاب‌های محسن شریفیان،آثار موسیقی محسن شریفیان،نی‌انبان ایرانی،تحصیلات محسن شریفیان،اجراهای خارجی محسن شریفیان،کنسرت‌های محسن شریفیان،جشنواره موسیقی فجر،محسن شریفیان در دادگاه فرهنگ و رسانه،لیانا شریفیان،نوای نواحی،سازهای تخصصی موسیقی به سایت بیتوته مراجعه کنید.

8 ماه پیش

اطلاعات بیشتر در رابطه با داریوش مهرجویی،فیلم‌ساز ایرانی،سینما ایران،آثار داریوش مهرجویی،بیوگرافی داریوش مهرجویی،سینمای موج نو،فیلم گاو،فیلم سنتوری ،جشنواره‌های فیلم داریوش مهرجویی ،فیلم‌های ممنوع‌التصویرداریوش مهرجویی،فیلم‌های توقیف شده داریوش مهرجویی،جایزه شوالیه ادب و هنرداریوش مهرجویی،مهرجویی و سینمای ایران،فیلم‌سازان برجسته ایرانی،مهرجویی و موسیقی،داریوش مهرجویی و ترجمه کتاب‌ها،انتقادات به سیاست‌ها در آثار داریوش مهرجویی به سایت بیتوته مراجعه کنید.

10 ماه پیش

اطلاعات بیشتر در رابطه با هومر،ایلیاد،ادیسه،شاعر یونانی،ادبیات یونان باستان،قهرمانی،اسطوره‌ها،موسیقی هومری،اثرات فرهنگی،تأثیر هومر در ادبیات و هنر،مسابقه هومر و هزیود،نقد اثر هومر،تاریخچه نسخه‌های هومر،اشعار حماسی،نویسندگان باستان،شاعران ادبیات یونان،معتبرترین نویسندگان تاریخ به سایت بیتوته مراجعه کنید.

9 ماه پیش

اطلاعات بیشتر در رابطه با حمیدالدین ،حمیدالدّینِ بلخی، عالم و دانشمند فرهیختۀ بلخی،زندگی‌نامه حمیدالدّینِ بلخی، عمر ابن‌محمود حمیدالدین بلخی،قاضی‌القضات،لقب حمیدالدّینِ بلخی،مقامات حمیدی،آثارحمیدالدّینِ بلخی به سایت بیتوته مراجعه کنید.

11 ماه پیش

اطلاعات بیشتر در رابطه باعرفان طهماسبی زندگی نامه عرفان طهماسبی،آثار موسیقی عرفان طهماسبی،بیوگرافی خواننده،عرفان طهماسبی ،آهنگسازی و خوانندگی عرفان طهماسبی، عرفان طهماسبی و موسیقی محلی، تجربه‌های هنری عرفان طهماسبی، عرفان طهماسبی در برنامه عصر جدید، کنسرت‌ها و حضور روی صحنه عرفان طهماسبی، موسیقی ایران و عرفان طهماسبی، شاهنامه‌خوانی عرفان طهماسبی، تأثیرات فرهنگی در موسیقی عرفان طهماسبی،تجربه‌های تئاتری عرفان طهماسبی،اهنگ‌های جدید عرفان طهماسبی،هنرمندان موسیقی محلی ایران و عرفان طهماسبی، به سایت بیتوته مراجعه کنید.

9 ماه پیش

بیشتر...