عاروس کله، عروسک محلی روستای سیاه رودبار

پیشینه ساخت عروسک‌های سنتی در ایران به آیین‌های کهن و جوامع ابتدایی برمی‌گردد. کشور ایران با جغرافیای متنوع خود، قومیت‌های متنوع را شامل می‌شود که این خود منجر به تولید اشکال متنوعی ازعروسک‌های سنتی شده است. عاروس‌کله عروسکی سنتی است که ساخت آن در بین مردم روستای سیاه رودبار شهرستان علی‌آباد کتول استان گلستان مرسوم است.
روستای سیاه رودبار از توابع شهرستان علی‌آبادکتول و در ۲۲ کیلومتری جنوب شرقی این شهرستان در بخش مرکزی دهستان زرین‌گل در ارتفاعات شرقی البرز قرار دارد.

منطقه سیاه رودبار (پونه آرام) در حدود ۷۵۰ هکتار، مهم‌ترین و تنها ذخیره‌گاه درختان انجیلی جهان است که این درخت به عروس جنگل‌های هیرکانی شهرت یافته است. قدیمی‌ترین درختان سرخدار با بیش از ۱۰۰۰ سال قدمت در منطقه پونه آرام سیاه رودبار قرار دارد. این جنگل‌های باستانی از دوره سوم زمین‌شناسی با گذر از عصر یخبندان باقی‌ مانده‌اند.

مردم روستای سیاه رودبار از قوم تات و قزلباش بوده و به لحاظ فرهنگی، زبان، پوشش و آداب‌ورسوم تا حد زیادی از فرهنگ علی‌آباد کتول و رامیان تأثیر گرفته‌اند. در این روستا رشته‌های صنایع‌دستی شامل قالی‌بافی، پارچه‌بافی، خراطی، توف‌بافی (نواربافی کتول)، سوزن‌دوزی (گلدوزی‌های سنتی)، نمدمالی، چادرشب بافی و عروسک محلی رواج دارد.

عروسک محلی سیاه رودبار

عاروس‌کله یک عروسک پارچه‌ای چوبی است که ساخت آن در بین مردم روستای سیاه رودبار شهرستان علی‌آباد کتول مرسوم است. این عروسک بنا به شرایط با چند نوع حالت مختلف ساخته می‌شود که در شب عروسی دارای روبند بوده و بعد از عروسی و قبل از بچه‌دار شدن، دارای تک‌بند (دستمالی برای بستن جلوی دهان) و بعد از بچه‌دار شدن شکل آن تغییر کرده و به پشت مادر، کودکی بسته ‌شده و ماروچه نامیده می‌شود.

در زمان‌های گذشته ساخت این نوع عروسک رواج بیشتری داشته است اما امروزه تنها تعداد انگشت‌شماری از خانواده‌ها این نوع عروسک را برای دختران خود می‌سازند. با توجه به گسترش روزافزون تکنولوژی و محدود شدن ارتباطات جوامع شهری و روستایی در قاب تکنولوژی فراگیر امروزی، متأسفانه خطر انحراف از اصالت،‌ فرهنگ‌ و آئین‌های کهن گذشتگان بیشتر شده است و بیم آن است که با درگذشت آخرین نسل باقی‌مانده از فرهنگ گذشته، شاید برای همیشه برخی رسوم کهن، رو به انزوا و فراموشی رود.

عاروس‌کله به‌معنی عروس کوچک، عروسکی پارچه‌ای با بدنی چوبی و بدون دست بوده که صورت آن را با پنبه سفید درست می‌کردند و برای نمایش چشم و دهان، یک مثلث با نخ مشکی بر روی صورت می‌دوختند. این عروسک با توجه به شرایط عروس، باحالت‌های مختلف ساخته می‌شد که دارای تک‌بند و چارشو (چادرشب) بوده و در شب عروسی دارای روبند توری است.

در میان مردم روستا رسم است که عروس بعد از شب عروسی و قبل از بچه‌دار شدن، جلوی دهانش را با پارچه‌ای عموماً دست‌بافت می‌بسته که به این پارچه تک‌بند Tekband می‌گفتند و عروس تا قبل از بچه‌دار شدن به حرمت پدرشوهر، برادرشوهر، مادر شوهر و ... سکوت می‌کرده و سلام و احترام را با تکان دادن سر ، به بزرگ‌ترها انتقال می‌داده است.

عروس روستای سیاه رودبار در صورت به دنیا آوردن اولاد پسر، اجازه داشت تا تک‌بند را از جلوی دهانش باز کند و با برادرشوهر و پدرشوهر صحبت کند ولی اگر فرزندش دختر بود همچنان تک‌بند بر روی دهانش باقی می‌ماند. ولی عروسکی که بعد از بچه‌دار شدن عروس ساخته می‌شد با همان شرایط ساخت عاروس‌کله بدون تک‌بند بوده که یک عروسک نوزاد هم با چادرشب به پشتش بسته می‌شد و این عروسک به نام ماروچه Marvache نامیده می‌شد.

عروسک سیاه رودبار با توجه به داشتن اصالت بومی‌محلی، داستان و قدمت آن در منطقه و استفاده از مواد اولیه بومی برای ساخت آن، با ارزش غنی فرهنگی، ثبت ملی شده است.





#‌گردشگری منبع: دیده بان گردشگری

بیشتر...


تبلیغات

تبلیغات

مطالب مرتبط

سرویس بین‌الملل: طبیعت، مکانیسم تثبیت بیولوژیکی نیتروژن را فراهم کرده است که در آن میکروب‌ها N2 اتمسفر را به NH3 تبدیل می‌کنند که می‌تواند توسط اکثر موجودات از جمله گیاهان، متابولیزه شود. ترکیبات نیتروژن معدنی برای بیوسنتز اسیدهای آمینه و پروتئین‌ها، نوکلئوزید تری فسفات‌ها و اسیدهای نوکلئیک که برای حیات روی زمین ضروری هستند، استفاده […]

8 ماه پیش

جالب و خواندنی از نحوه پیدایش قهوه ، تاریخچه بوجود آمدن قهوه ، این نوشیدنی عالی برای شروع صحبت با یک فرد و به دلیل فواید سلامتی متعدد

8 ماه پیش

تعمیر ماشین لباسشویی و معرفی برنامه‌های ماشین لباسشویی ، در دنیای امروز که تکنولوژی در همه‌ی ابعاد زندگی به نوعی وارد شده، ماشین لباسشویی

8 ماه پیش

اقتصادسبز آنلاین: وزیر جهاد کشاورزی از آمادگی ایران برای تبدیل به مرکز توزیع (هاب منطقه‌ای) و مسیر اصلی انتقال کود پتاس بلاروس به مقاصد منطقه‌ای و بین‌المللی خبر داد. محمد علی نیکبخت، وزیر جهادکشاورزی با اشاره به سفر معاون اول رئیس جمهوری و هیات همراه به بلاروس گفت: ظرفیت بلاروس در تولید کودهای کشاورزی به […]

8 ماه پیش

میدونی به چه پاکت‌هایی ایستاده می‌گویند و اصلا به چه دردی می‌خورند ، پاکت‌های بسته بندی چی هستند و به چه دردی می‌خورند ، همه محصولاتی که

8 ماه پیش

تقسیم ارث زوجه به چه صورت است ، که زن و شوهر بتوانند وارث هم شوند عقد نکاح دائم است و براساس بیان بهترین وکیل مهریه تهران توارث در ازدواج

8 ماه پیش

اقتصادسبز آنلاین: رئیس بنیاد ملی گندمکاران از پرداخت ۷۵ درصد مطالبات گندمکاران خبر داد و گفت: مابقی مطالبات گندمکاران تا پایان مهر پرداخت می شود. عطااله هاشمی، رئیس بنیاد ملی گندمکاران گفت: بنابر آمار از ابتدای فصل برداشت تاکنون ۱۰ میلیون و ۳۵۰ هزار تن گندم از کشاورزان خریداری شده که نسبت به مدت مشابه […]

8 ماه پیش

اقتصادسبز آنلاین: دبیر انجمن تولیدکنندگان و تامین کنندگان برنج از پیشنهاد طرح خرید ۱۰۰ هزارتن برنج ایرانی در ازای واردات ۲۰۰ هزارتن برنج به منظور تنظیم بازار خبر داد. مسیح کشاورز، دبیر انجمن تولیدکنندگان و تامین کنندگان برنج از استمرار ممنوعیت واردات برنج خبر داد و گفت: واردات برنج تا اول آذر ممنوع است‌، امت […]

8 ماه پیش

اقتصادسبز آنلاین: رییس اتحادیه ملی محصولات کشاورزی ایران گفت: صادرات محصولات کشاورزی به عراق چند روزی می‌شود که آغاز شده است. سیدرضا نورانی، رییس اتحادیه ملی محصولات کشاورزی ایران، با اعلام خبر از سرگیری صادرات محصولات کشاورزی به عراق گفت: عراق به دلیل حمایت از تولید داخل ممنوعیت واردات محصولات کشاورزی ایجاد کرده بود اما […]

8 ماه پیش

بیشتر...