خبرگزاری ایسنا |
۱ هفته پیش

اینجا کمتر کسی از چولی بافی می داند ایسنا

اینجا کمتر کسی از «چولی بافی» می‌داند!

ایسنا/خراسان شمالیچولی‌بافی یکی از صنایع‌دستی مهم و پرارزشی است که با هزینه بسیار ناچیز، ساخته می‌شود. مواد اولیه این محصول، صرفاً شاخه‌های نازک درخت بید سفید است که می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد.

به گزارش ایسنا، چولی بافی از گذشته‌های دور در خطه خراسان مرسوم بوده و افراد در مناطق مختلف برای امرار معاش و حتی سرگرمی به آن اشتغال داشتند. اما رفته رفته همانند بسیاری از هنرها و صنایع دستی دیگر که به فراموشی سپرده شدند، اکنون در خطر فراموشی و از بین رفتن قرار دارد.

براساس بررسی‌های انجام شده، چولی بافی اکنون صرفاً در مناطقی از بخش درق شهرستان گرمه وجود دارد و افراد کمی به واسطه تجربیات گذشته، آن را زنده نگه داشته‌اند. البته در شهر صفی آباد شهرستان اسفراین نیز تا حدودی می‌توان چنین اقداماتی را یافت اما آن‌ها بیشتر به سبد بافی شباهت دارد تا چولی بافی.

کارشناس میراث ناملموس اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان شمالی در گفت و گو با ایسنا در این خصوص می‌گوید: اهالی گرمه در پاییز ساقه‌های نازک را از درخت بید جدا می‌کنند. شاخه‌ها که بسیار نرم و منعطف هستند با نام ترکه خوانده می‌شوند و تاروپود چولی را تشکیل می‌دهند. دست بافته‌هایی که حاصل در هم تنیدن ترکه‌ها هستند و چولی‌بافی نامیده می‌شود.

علی حسین پناه می‌افزاید: این فن در استان از رونق و فراوانی بسیاری برخوردار بوده و نیازهای منطقه را تأمین می‌کرده است و تمام مراحل تولید توسط اهالی منطقه انجام می‌گرفته است که به‌مرورزمان با آمدن صنایع چوب و ابزارهای ارزان پلاستیکی، سختی مراحل کار، عدم وجود امکانات کافی، جولان دلالان و نبود بازار مناسب برای فروش محصولات و نقص بازاریابی مصرف چولی در میان اهالی کمتر شده است و در خطر ازبین‌رفتن قرار گرفته است.

اینجا کمتر کسی از «چولی بافی» می‌داند!

حسین پناه می‌گوید: سبدبافی به عقیدهٔ بسیاری از محققان، پس از سنگ‌تراشی قدیمی‌ترین صنعتی است که انسان با آن آشنایی حاصل کرده است. این صنعت منشأ بسیاری از صنایع‌دستی دیگر از جمله پارچه‌بافی، گلیم‌بافی، بامبوبافی، سفالگری و کوزه‌گری است. هنگامی که بشر هنوز با صنعت سفالگری آشنا نشده بود، سبدها را با گِل پوشانده و در روی آتش می‌پخت تا وسیله‌ای به دست آورد که کاربردهای مختلفی نظیر نگهداری آب داشت (بسیاری از انواع کوزه‌ها و سفالینه‌های روزگاران نوسنگی و مس، نی‌ها یا ترکه‌هایی در خود دارند و نشانه آن است که سفالگری اصلاً از فن سبدبافی پدیدآمده است.)

وی با بیان اینکه بافتن گلیم، قالی و انواع پارچه‌ها از روی سبدبافی و حصیربافی اقتباس شده است، اظهار می‌کند: قدیمی‌ترین نمونه دست‌باف به حدود ۶ هزار سال قبل تعلق دارد، درحالی‌که نمونه‌های حصیربافی مکشوفه در آفریقا به‌پیش از این تاریخ مربوط می‌شود. اگر قبول داشته باشیم که صنعت سفالگری در حدود ۱۰ هزار سال پیش پا به عرصه وجود گذاشته است؛ سبدبافی و حصیربافی عمری بیش از این مدت دارند.

کارشناس میراث ناملموس اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان شمالی می‌گوید: از سبد در اندازه‌ها و شکل‌های مختلف به‌عنوان ظرف استفاده می‌شود و حصیر برای پوشاندن کف و سقف به کار می‌رود. سبدبافی از صنایع‌دستی و خانگی بسیار رایج است و مصارف گوناگون دارد. زنبیل، کلاه، سفره، سبد، آبکش و زیر داغی از محصولات این رشته است. حصیر و سبد تنها جنبه مصرفی ندارند بلکه تعداد قابل‌توجهی از حصیرها و سبدهایی که بافته می‌شود و مخصوصاً سبد و حصیرهای رنگی دارای جنبه‌های هنری و تزئینی است.

مراحل چولی‌بافی

یکی از معدود استادکارران چولی باف که اکنون در شهرستان گرمه زندگی می‌کند در گفت و گو با ایسنا می‌گوید: این روزها بازار چولی بشدت راکد است و اگر سفارشی نباشد مردم بندرت به سمت خرید این هنر دست ساز می‌آیند.

وی درباره مراحل تولید و چولی‌بافی، بیان می‌کند: برای شروع بافت، ابتدا شاخه‌های نازک مناسب بافت چولی را از درخت بید سفید شاخه‌های آن اغلب نازک، گاهی تقریباً واژگون و اغلب به رنگ قهوه‌ای مایل به قرمزند، جدا کرده و متناسب با بلندی چوب‌ها از یکدیگر تفکیک شده، سپس شاخ و برگ‌های ریز اطراف ترکه‌ها را می‌برند.

اینجا کمتر کسی از «چولی بافی» می‌داند!

موسی الرضا فخرانی ادامه می‌دهد: پاک‌کردن یا تمیزکردن بید به این صورت است که بعد از هرس‌کردن درخت، ترکه‌ها را دانه‌به‌دانه از شاخه اصلی جدا می‌کنند. گره‌های روی ترکه‌ها را با قیچی می‌زنند و صافش می‌کنند. بعد هم شاخه‌های ریزودرشت را از هم جدا می‌کنند. هرچه محصول کوچک‌تر باشد، شاخه‌های ظریف‌تر و باریک‌تری نیاز دارد.

موسی الرضا فخرانی می‌افزاید: ترکه‌های انتخاب شده برای کار را، مضربی از چهار در نظر گرفته و ترکه‌های چهارتایی را با هم جفت کرده به‌صورت دو دسته عمود بر روی یکدیگر قرار می‌گیرند پس از آن بافت با دو ترکه "بافتنی" نامیده می‌شود، آغاز می‌شود.

وی می‌گوید: در ابتدا برای اینکه ترکه‌ها سوار بر هم از حالت اولیه خارج نشوند بافتنی را تازده و چهار ترکه بین آن قرار می‌گیرد (دو بافتنی روی چهار ترکه، دو بافتنی زیر چهار ترکه) و به‌صورت چهارتا زیر چهارتا رو از چهار طرف یک یا دو بار عبور داده، سپس هر بافتنی به روش یکی زیر یکی رو دورتادور مربع تشکیل شده، بافته می‌شود.

وی ادامه می‌دهد: هنگام بافت چولی که حالت گود دارد، جهت گودی دادن به بافت، ترکه‌ها را با دست خم کرده و ترکه‌ها بافتنی را زیردست حالت داده و از لابه‌لای هم عبور می‌دهند. با تکرار این عمل به بافت، حالت کفی و دیواره داده می‌شود. در مرحلهٔ بافت چند عدد از ترکه‌ها در کنار یکدیگر و چند عدد دیگر به‌صورت متقاطع روی آن‌ها قرار می‌گیرد تا تشکیل یک کاسه دهد.

فخرانی بیان می‌کند: بعد از پایان بافت قسمت پائین، در محلی که قرار است از آنجا لبهٔ کار بافته شود، به بافت بدنه چولی، حالت مارپیچی می‌دادند و کار را به شیوهٔ قبلی ادامه می‌دادند و انتهای کار را نیز به‌صورت مارپیچ خم می‌کردند و محصول نهایی چولی یا آبکش برنج بافته می‌شد. مرحله بعد مرحله اصلاح چولی است. بعد از اینکه بافت چولی به اتمام رسید، نیاز است سر ترکه‌های اضافی اطراف چولی که از بافت بیرون قرار گرفته به‌وسیله کارد، برش داده شوند. بدین صورت بدنه چولی حالت هموار و یکنواخت‌تری به خود می‌گیرد.

اینجا کمتر کسی از «چولی بافی» می‌داند!

به گزارش ایسنا، در صنایع‌دستی چولی‌بافی از قدیمی‌ترین بافته‌های بشر است. از همان زمان که بشر با تنیدن ساقه‌ها و شاخه‌های نازک درهم آشنا شد، چولی‌بافی نیز آغاز شد. این هنر در قدیم جز آن دسته ازصنایعی محسوب می‌شد که بیشتر جنبه کاربردی داشت تا هنری و عمدتاً برآورندهٔ نیازهای مصرفی محلی و منطقه‌ای به شمارمی رفت. در نقاط مختلف ایران بنا بر طبیعت هر منطقه، از الیاف طبیعی آن برای بافت چولی (آبکش) استفاده می‌شود. در استان خراسان شمالی از شاخه‌های درخت بید سفید و در این اواخر از شاخه‌های بیدمشک استفاده می‌کنند. این صنایع دستی تا به امروز بی هیچ تغییری ادامه یافته است.

گفتنی است مراحل تولید چولی‌بافی به‌تازگی در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

اینجا کمتر کسی از «چولی بافی» می‌داند!

انتهای پیام



#‌اخبار منبع: خبرگزاری ایسنا

بیشتر...


تبلیغات

تبلیغات

مطالب مرتبط

یک پژوهشگر حوزه زنان گفت:زن در تراز انقلاب اسلامی در عین فرزندپروری و همسرداری از تمامی جنبه های اجتماعی بهره مند است و زندگی حضرت زهرا را که بی نقص است الگوی راه خود قرار می دهد.

2 دقیقه پیش

نماینده ولی‌فقیه در استان کردستان بر الگوگیری زنان جامعه از سیره و سبک زندگی حضرت فاطمه زهرا(س) تأکید کرد و گفت: الگوهای رفتاری و اخلاقی این بانوی بزرگ اسلام در خانواده‌ ترویج یابد.

2 دقیقه پیش

دادگاه رسیدگی به پرونده شرکت قطعه‌سازی کروز به عنوان یکی از بزرگترین پرونده‌های فساد اقتصادی کشور دیروز در شعبه ۴ دادگاه ویژه مفاسد اقتصادی به ریاست قاضی صلواتی برگزار شد. در ابتدای دادگاه قاضی صلواتی از نماینده دادستان خواست تا در جایگاه قرار بگیرد و کیفرخواست را قرائت کند.

3 دقیقه پیش

به نقل از آریا نهال، اکنون که در اواخر دی ماه و اوایل بهمن 1400 قرار داریم، کشاورزان و باغداران بسیاری در پی خرید نهال گردو و نهال بادام پربار برای مناطق معتدل و سردسیر می باشند. اگر سری به وب سایت های فروش نهال گردو همانند نهالستان آریا نهال زده باشید، با لیست بسیار متنوعی از نهال های گردو و نهال بادام رو به رو خواهید شد که انتخاب را برای شما بسیار سخت خواهد کرد.

10 دقیقه پیش

نمایندگان مجلس شورای اسلامی در ادامه بررسی طرح ساماندهی صنعت خودرو اعاده شده از شورای نگهبان،ضمن تاکید بر مصوبه خود این طرح را به مجمع تشخیص مصلحت نظام ارسال کردند.

یک ربع پیش

این روزها وابستگی شدید زندگی بشر به تکنولوژی‌های پیشرفته روز کمی عجیب اما باورکردنی است. بشر در عصری زندگی می‌کند که می‌توان به راحتی بین انسان و اشیاء ارتباط برقرار کرده و زبان مشترکی را بین آن‌ها ایجاد کرد که با یکدیگر در تعامل باشند.

یک ربع پیش

«دیپلماسی فرهنگی» به‌عنوان یکی از مهم‌ترین ارکان سیاست خارجی کشورها، کارویژه‌ای به نام ترویج و توسعه فرهنگ را برعهده دارد.

یک ربع پیش

وزیر کار در نخستین ماه‌های کاری خود در بخشنامه‌ای به مدیران عامل سازمان‌ها، صندوق‌های بازنشستگی و بانک‌های تابعه بر رعایت قانون کار و ارائه گزارش وضعیت موجود در واحدهای مشمول قانون کار مجموعه‌های زیر نظر این وزارتخانه تأکید کرد؛ بخشنامه ای که صادر شد تا این وزارتخانه به عنوان مرجع قانونی نظارت بر اجرای قوانین و مقررات کار، رعایت حداکثری و اجرای صحیح قوانین و مقررات کار را از زیر مجموعه خود آغاز کند.

یک ربع پیش

تنها یک روز پس از دیدار وزیر خارجه امریکا با همتای روسی اش و ابراز امیدواری‌های «آنتونی بلینکن» به تداوم دیپلماسی و مهلت‌دهی مسکو به غرب برای دریافت پاسخ کتبی به خواسته‌هایش، واشنگتن با ارسال نخستین محموله کمک‌های نظامی خود به کی‌یف شامل نزدیک به 100 تن تسلیحات سنگین و نیمه سنگین، نفت بر آتش تنش‌ها در دونباس ریخت.

نیم ساعت پیش

سهم ایران از بازار حداقل 250 میلیارد دلاری روسیه تنها دو دهم درصد است. همین عدد نشان می‌دهد که روابط اقتصادی و تجاری دو کشور ایران و روسیه نیازمند بازنگری جدی است.

نیم ساعت پیش

ماده واحده (جزئیات) طرح دو فوریتی حمایت از کارخانجات و واحدهای تولیدی و صنعتی به دلیل وجود چند ابهام و برای رفع این ابهامات به کمیسیون صنایع و معادن مجلس بازگشت.

نیم ساعت پیش

در منطقه 22 که یکی از ایده آل ترین منطقه های حال حاضر تهران برای سکونت است، برج های متنوع ای در حال ساخت هستند که برخی از آن ها به تازگی شروع به فعالیت نموده اند و برخی دیگر به عنوان پروژه های محبوب منطقه، افراد در حال سکونت در آن ها هستند.

نیم ساعت پیش

با بخشنامه وزارت اقتصاد و پیرو جلسه هفته قبل آقای رئیس‌جمهور، بانک‌های زیرمجموعه این وزارتخانه مکلف شدند، تسهیلات زیر ۱۰۰میلیون تومان افراد حقوق‌بگیر و مستمری‌بگیر دارای رتبه اعتباری مناسب را بدون ضامن انجام دهند.

نیم ساعت پیش

یکی دیگر از چالش اساسی حوزه تجدیدپذیر که دامن تمام ارکان صنعت برق کشور را نیز گرفته، ساختار پیچیده و غیر متمرکز در حکمرانی انرژی کشور است. واضح ترین مصداق این موضوع حضور توامان دولت در بخش تصدی‌ گری و حکمرانی در بخش انرژی می باشد که نهایتا سبب تضاد منافع شده است.

نیم ساعت پیش

چندی است که طرح «حمایت از کارخانجات و واحدهای صنعتی و تولیدی» در مجلس مطرح شده است و انتشار مفاد آن انتقادات بسیاری را در پی داشته است.

نیم ساعت پیش

بیشتر...