3 روز پیش
2 بازدید

نگاهی به آرشیو مطبوعات ادبیات مرکز اسناد آستان قدس رضوی | آستان نیوز - پایگاه اطلاع رسانی آستان قدس رضوی - حرم مطهر امام رضا علیه السلام

تاريخ روزنامه نگاري، تاريخ انتشار و نفوذ آگاهي‌هاي فکري است. روزنامه یکی از ابزار ارتباطی بود که بشر متمدن از آن برای ارتباط و انتقال افکار با همنوع خود از آن بهره می‌گرفت. یکی از راه‌های انتقال افکار و عقاید دینی، سیاسی و فرهنگی استفاده از ادبیات و بهره‌گیری از اشعار است که از بدو انتشار روزنامه در ایران از آن استفاده بسیار شده است.

سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی با جذب بیش از 500 عنوان نشریه کاملا تخصصی چاپی و دیجیتالی در حوزه ادبیات فارسی از همه ادوار تاریخی در آرشیو مطبوعات، توانسته جایگاه ویژه‌‌ای در پاسخگویی به محققان برای بهره‌‌مندی از مطبوعات ادبی داشته باشد.

آغاز ادبی نویسی در مطبوعات ایران
ابراهیم حافظی؛ رئیس ادارۀ مطبوعات سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی با این توضیح که ادبی‌نویسی 17 سال پس از آغاز روزنامه ‌نگاری در ایران وارد عرصه مطبوعات شد، به شماری از برترین نشریات ادبی این آرشیو اشاره می‌کند.
او می گوید: روزنامه «علمیۀ دولت علیۀ ایران» در سال 1280 قمری در برخی شماره‌ها مطالب ادبی را چاپ می‌کرد، اما نخستین روزنامه‌ای که توجه جدی‌تری به ادبیات داشت روزنامه «ملتی» است که سال 1283 قمری به ‌همت اعتضادالسلطنه، وزیر علوم دوره ناصری چاپ می‌شد. این روزنامه که دورۀ کامل آن در آرشیو آستان قدس رضوی موجود است، ادامه عنوان «روزنامه وقایع اتفاقیه» است که به دستور ناصرالدین‌ شاه به چهار نشریه متفاوت تقسیم شد.
به گفته حافظی، در دوره مظفری توجه به ادبیات در روزنامه‌‌ها نمود بیشتری پیدا کرد. «تربیت» به عنوان اولین روزنامه غیردولتی ایران است که ذکاءالملک فروغی در سال 1314 قمری منتشر کرد و هم اکنون 434 شماره آن در آرشیو گنجینه رضوی موجود است. روزنامه «ادب» را ادیب ‌الممالک فراهانی در سال 1316قمری در تبریز چاپ کرد و بعد انتشارش را در مشهد و تهران ادامه داد.

«بهار» اولین مجله تخصصی ادبی
وی در ادامه به اولین مجله‌های تخصصی ادبی اشاره می‌کند و می‌افزاید: در دوره مشروطه برای اولین ‌بار یوسف اعتصام‌الملک آشتیانی، پدر پروین اعتصامی، مجله «بهار» را در سال 1328 قمری به ‌عنوان اولین نشریه کاملا ادبی منتشر کرد که 24 شماره کامل آن در کتابخانه آستان قدس رضوی موجود است.
دومین نشریه ادبی را نیز ملک‌الشعرای بهار با نام «دانشکده» در سال 1336 قمری منتشر کرد و با چاپ آن سیر انتشار نشریات تخصصی ادبی کشور در مسیر رشد و گسترش قرار گرفت.
مجله «دبستان» نیز نخستین مجله ادبی بود که در خراسان منتشر شد. این نشریه به همت سیدحسن مشکان طبسی در سال 1301 منتشر شد که از آن به عنوان سومین مجله تخصصی ادبی کشور یاد می‌شود.

سانسور مطبوعات در حکومت پهلوی اول
حافظی به رشد چشمگیر نشریات ادبی در سال‌های پایانی حکومت قاجار اشاره می‌کند که از میان آن نشریات «گل زرد»، «ارمغان»، «آینده»، «ناهید»، «آزادیستان» و «شرق» تأثیر‌‌ بسزایی درروزنامه‌نگاری ادبی پس از خود را داشتند.
رئیس ادارۀ مطبوعات با اشاره به جو سانسور مآبانه و اختناق‌آمیزی که در حکومت پهلوی اول بر مطبوعات حکم‌فرما بود بیان می‌کند: نشریات این دوره یا دچار سانسور شدند یا بیشتر جنبۀ تمجیدگرایانه دارند.
در این دوران، مجله‌هایی همچون «ارمغان» و «آینده» به انتشارشان ادامه دادند و موضوعات شعر و داستان در مطبوعات این دوره بیشتر شد.
رشد چشمگیر مطبوعات ادبی مشهد پس از انقلاب
حافظی به رشد چشمگیر چاپ مطبوعات ادبی مشهد پس از پیروزی انقلاب اسلامی اشاره دارد که منابع مطبوعاتی بیش از 70 عنوان را در این زمینه فهرست کرده‌اند و آرشیو مطبوعات آستان‌ قدس رضوی در مجموع تعداد 65 نشریۀ تخصصی این حوزه را جذب کرده است.
او می‌افزاید: بیشترین مجوز صادر ‌شده برای چاپ نشریات ادبی در تاریخ روزنامه ‌نگاری ایران مربوط به دهۀ 80 است که استان‌های تهران، خراسان رضوی، اصفهان و آذربایجان شرقی به ‌ترتیب صاحب بیشترین تعداد نشریۀ ادبی در این میان هستند که از هریک از این استان‌ها بالغ بر 50 نشریۀ ادبی در آرشیو مطبوعات آستان قدس رضوی نگهداری می‌شود.
رئیس ادارۀ مطبوعات با اشاره به آرشیو غنی مطبوعات بین‌المللی آستان قدس رضوی بیان می‌کند: حدود 30 عنوان نشریه ادبی فارسی‌زبان که در کشورهای هند، ترکیه، پاکستان، افغانستان، لبنان، مصر، ازبکستان، تاجیکستان، عراق، آلمان، فرانسه، آمریکا و کانادا به چاپ رسیده است در آرشیو مطبوعات آستان قدس موجود است.
همچنین مجموعه‌ای از ویژه‌نامه‌های تخصصی زبان و ادبیات فارسی که توسط نشریات مختلف کشور اعم از نشریات مستقل و یا وابسته به مراکز فرهنگی و دانشگاه‌ها مانند دانشگاه‌ تهران، علامه طباطبایی، شهید بهشتی، فردوسی مشهد و اصفهان منتشر شده و حاوی مقالات متعدد در حوزه شعر و ادبیات است نیز در آرشیو مطبوعات این آستان مقدس گردآوری شده است.
گفتنی است، آرشیو مطبوعات سازمان کتابخانه‌ها موزهها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی یکی از بزرگترین آرشیوهای مطبوعاتی کشور به شمار می‌آید که مجموعه‌ای از نشریات نفیس قدیمی تا نشریات روز کشور در آن جمع‌آوری شده و با دیجیتال‌سازی نشریات قدیمی تلاش شده این میراث مکتوب برای آیندگان به خوبی حفظ و نگهداری شود.



#‌اخبار
منبع: آستان نیوز


مطالب پیشنهادی

روحانی به مردم: از روز شنبه مرحله سخت مبارزه با کرونا شروع می‌شود /آن روز که فهمیدیم کرونا در قم نشر یافته، همان روز از قم هم خارج شده بود - خبرآنلای

روحانی گفت: آن روزی که به ما اعلام شد اول فقط در قم بود و روز بعد اراک را هم اعلام کردند که متوجه شدیم. آن روز که ما فهمیدیم هم در قم شیوع یافته و هم از قم عبور یافته است.

سرنوشت دخل و خرج کشور در سال ۹۹ چه می‌شود؟

لایحه بودجه ۹۹ پس از ماه‌ها بررسی، امروز از سوی نمایندگان رد شد، اما باید دید که قوای مجریه و مقننه چه تصمیمی برای آن خواهند گرفت.

توئیت دبیر شورای‌عالی امنیت ملی با هشتگ اجتماع قلب‌ها

دبیر شورای‌عالی امنیت ملی در توییتر نوشت: نیمه شعبان نماد انتظار امیدآفرین و پیش‌برنده برای نسل ما بوده است.

ضدعفونی کردن معابر قم از سوی نیروهای حشدالشعبی صحت دارد؟

معاون سپاه علی‌ابن‌ابی‌طالب(ع) قم به ایرنا پلاس گفت:ضدعفونی معابر قم، کار اعضای الحشدالشعبی نبود.

علت چسبیدن ته دیگ پلوپز | علت چسبیدن ته دیگ پلوپز و درست کردن آن

علت چسبیدن ته دیگ پلوپز و علت چسبیدن ته دیگ پلوپز چیست و طرز تهیه یک ته دیگ برشته و خوشمزه و نکات درست کردن ته دیگ را در پرشین وی بخوانید

جهش تولید را در روزهای کرونایی فراموش نکنیم

سال ۹۸ بسیار سخت و با اتفاقات غیرقابل پیش بینی تمام شد. نه بلاهای طبیعی مانند سیل و زلزله قابل پیش بینی بودند و نه بیماری کرونا که ناگهان آمد و گریبان همه را گرفت.

رهبر انقلاب به سخنان کدام مقام آمریکایی در سخنرانی امروز خود اشاره کردند؟

تسنیم نوشت: مقام معظم رهبری در سخنرانی تلویزیونی امروز به مصاحبه فرماندار ایالت ایلینوی آمریکا اشاره کردند که از زنده شدن غرب وحشی بعد از شیوع کرونا در آمریکا سخن گفته بود.

کنایه‌های قطعی رهبری به آمریکایی‌ها /دولتی ماسک دولت دیگر را می‌برد و برای چند دستمال توالت به جان هم می‌افتند /یک سناتور گفته غرب وحشی زنده شد - خبرآ

مقام معظم رهبری فرمودند: خوشبختانه احساس تفکر اسلامی و زنجیره ارزش های اسلامی در مردم بسیار قوی و راسخ است.

پایداری‌ها همچنان بلای جان قالیباف /شورای ائتلاف حکمیت خواهد کرد؟

نشانه ها از این حکایت دارد که پایداری ها برای مانع تراشی بر سر راه ریاست قالیباف، از همین حالا و حتی پیش از این به تخریب شهردار پیشین روی آورده اند و در کنار آن درحال لابی با نمایندگان شهرهای کوچک برای جمع کردن رأی به نفع آقاتهرانی هستند.

موارد مصرف سس سویا | موارد مصرف سس سویا برای مزه دار کردن غذا

موارد مصرف سس سویا و موارد مصرف سس سویا برای مزه دار کردن غذا و سس سویا چیست و فواید سس سویا چیست و خواص سس سویا را در پرشین وی بخوانید

بو دادن بادام زمینی | روشی آسان و متفاوت برای بو دادن بادام زمینی

بو دادن بادام زمینی و بو دادن بادام زمینی در منزل و بادام زمینی و خواص بادام زمینی و بادام زمینی چه مواد مفیدی دارد و آشنایی با خواص بادام زمینی را در پرشین وی ببینید

از منافقین سیاسی تا قوی سیاه احمدی‌نژاد و خاتمی در میزگرد عطریانفر و ایمانی

حالا که تکلیف بسیاری از لیست های انتخاباتی اصلاح طلبان و اصولگرایان مشخص شده و کمتر از یک هفته تا برگزاری انتخابات مجلس یازدهم باقی مانده، یک فعال سیاسی اصولگرا و یک چهره اصلاح طلب به آسیب شناسی شرایط موجود، وضعیت آراء خاکستری، لیست‌های دو طیف سیاسی و ...پرداختند.

کف کردن روغن | دلایل و از بین بردن کف کردن روغن در مواقع سرخ کردن کوکو

کف کردن روغن و رفع کف کردن روغن در مواقع سرخ کردن کوکو و نکات استفاده از روغن سرخ کردنی و نکات روغن سالم را در پرشین وی بخوانید

پیوند سیاسی-فراکسیونی احمدی‌نژادی‌ها و پایداری‌ها در مجلس یازدهم؟

قبضه مجلس یازدهم در دست اصولگرایان اما و اگرها را درباره آرایش سیاسی و فراکسیونی این مجلس بیشتر کرد و این سوال مطرح می‌شود که آیا قرار است تنها یک فراکسیون سیاسی و اکثریت میدان‌دار باشد؟!

وقتی پیام رهبر انقلاب مانع هجمه به یک شهید شد

تسنیم نوشت: اکبر نبوی به مناسبت بیست و هفتمین سالگرد شهادت سیدمرتضی آوینی می‌گوید: «به شکل مشخص نوع کنش رهبری نسبت به شهادت مرتضی، کنش معناداری بود. حضور ایشان بر سر پیکر شهید و شرکت در تشییع ایشان و پیامی که دادند، به نظر من بسیار مهم و معنادار بود. »

زمانه فتح «سنگر به سنگر» اصولگرایان فرا رسیده است؟

آیا اصولگرایان می توانند پس از راه یافتن به بهارستان، پاستور را نیز ضمیمه فتوحات خود کنند؟ آیا در انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۴۰۰ که یک سال و چندماه دیگر موعد آن است، قدرت به جناح راست بازخواهد گشت؟ پاسخ به این چنین سوالاتی، بی شک با درنظر گرفتن عوامل متعدد امکان پذیر است.

پختن غذا در فویل | نکات و کاربرد پختن غذا در فویل و کاربردهای مختلف فویل

پختن غذا در فویل و و روش پختن غذا در فویل و کاربردهای مختلف فویل و کاربرد فویل در اشپزی و کاربرد فویل در اشپزخانه را در پرشین وی بخوانید

صادق خرازی: رهبری نمی‌گذارند دولت سقوط کند /سردار سلیمانی میلی به ریاست جمهوری ندارد

صادق خرازی، دبیرکل حزب ندای ایرانیان می گوید: رهبری انقلاب نمی‌گذارند که دولت سقوط کند. من احتمال این موضوع را یک در هزار هم نمی‌بینم که رهبری اجازه دهند مجلس وارد استیضاح رئیس‌جمهوری شود مگر این‌که شرایط کشور به گونه‌ای شود که آقای روحانی بخواهد در مقابل همه‌چیز بایستد.

طرز تهیه ذرت مکزیکی بخارپز | طرز تهیه ذرت مکزیکی بخارپز و ذرت مکزیکی اصل

طرز تهیه ذرت مکزیکی بخارپز و طرز تهیه ذرت مکزیکی بخارپز و ذرت مکزیکی اصل و طرز تهیه ذرت به سبک مکزیکی را در پرشین وی بخوانید

روایت میرسلیم از اختلاف نظرها بین آیت‌الله خامنه‌ای و میرحسین موسوی درباره نحوه اداره کشور

میرسلیم می گوید بین آیت الله خامنه ای که رئیس جمهور بودند و میرحسین موسوی که نخست وزیر بود درباره نحوه اداره کشور توسط دولت و توجه به بخش خصوصی اتفاق نظر وجود نداشت.

مطالب مرتبط