عصر ایران |
2 روز پیش

عبدالحسین زرین کوب اندیشه ای در قلمرو وجدان

24 شهریور سالگرد درگذشت دکتر زرین‌کوب است و در دوران وفور مدعیان استادی نوشتن دربارۀ او که استاد استادان بود، یک خویش‌کاری غیر قابل انکار است...

عصر ایران؛ مهرداد خدیر- بنا داشتم فصل‌نامۀ بسیار وزین «نگاه آفتاب» را که به شمارۀ سوم رسیده فردا معرفی کنم. چرا که پنج‌شنبه‌ها انگار با مطالب فرهنگی و هنری سازگارتر است اما چون بخش «کارنامه» آن به بررسی کارنامۀ علمی و فرهنگی یکی از مولانا‌پژوهان ایرانی یا غیر‌ایرانی اختصاص دارد و در این شماره به دکترعبدالحسین زرین‌کوبپرداخته‌اند و امروز 24 شهریور سالگرد درگذشت این استاد بی‌بدیل است که مولانا‌پژوهی تنها یکی از وجوه متعدد و متنوع اوست، با یک تیر دو نشان را هدف می‌گیریم تا این نوشته هم در معرفی فصل‌نامۀ نگاه آفتاب باشد و هم یاد استادی در آوازه و اندازۀ دکترعبدالحسین زرین‌کوب که اگرچه به خاطر «دو قرن سکوت» شهرۀ خاص و عام است که بر سر آن بحث‌ها درگرفته اما کتب متعددی برجای گذاشته که هر یک دایره‌المعارفی است و مثلا کافی است «در قلمرو وجدان» را بخوانید تا احساس کنید چکیدۀ 100 کتاب را خوانده‌اید.عبدالحسین زرین‌کوب؛ اندیشه‌ای در قلمرو وجدان

  شگفتا که این کتاب گران‌سنگ استاد را انتشارات سروش و بعد از انقلاب منتشر کرده و این انتشارات متعلق به صدا و سیماست و همین صدا و سیما در برنامۀ «هویت» به چهرۀ او لجن پاشید و چنان ننگی برای خود خرید که هر چه می‌کوشند توجیه کنند و عذر بخواهند افاقه نمی‌کند.

  اما چرا اصرار دارم «نگاه آفتاب» را به بهانۀ سالگرد دکتر زرین‌کوب معرفی کنم؟ چون یکی از ناب‌ترین مطالب شمارۀ جدید «نگاه آفتاب»شرح ملاقات شمس و مولاناست در گفتاری منتشر نشده از دکتر زرین‌کوب و یکی از آخرین سخن‌رانی‌های او (سال 1375 خورشیدی در دانشگاه کالیفرنیا):


   « شمس، در تاریخ ایران و در عالم عرفان و تربیت، یک وجود استثنایی است. کسی که توانسته یک آدم در معنی انسان کامل بسازد. مولانا جلال‌الدین در زمانی که شمس تبریزی با او برخورد می کند دانشمند و فقیه و مفتی و یک مدرس درجه اول و فوق العاده مورد تکریم و احترام بوده .... و شمس این مولانا را که دربارۀ خود می‌گفته «واعظ منبری بُدم، زاهد کشوری بُدم» به جایی می رساند که تمام تعلقات و تعیُنات را فرو می نهد سبب می‌شود فقیه مغرور و سخت‌گیر چنان شود که از صدای تق‌تق چکش زرگران به هیجان درآید و شروع به رقصی کند که تمام اهل بازار زرگرها بریزند دور مولانا و شروع به رقصیدن کنند اما نه برای لهو که برای شکستن وقار و جلال مصنوعی:

رقص آنجا کن که خود را بشکنی
پنبه را از ریش شهوت برکنی»


   نویسندۀ این سطور گاه در ستایش بزرگان شخصیت های فرهنگی به اغراق متهم می‌شود و می‌پرسند چرا با اهل سیاست چنان سخت‌گیرانه و با خداوندگاران کلمه چنین ستایش‌گرانه؟

  راز کلمه در همین خداوندگاری است و مولانا یعنی خداوندگار ما و وقتی چنین توصیف می‌شده که البته در آن زمان خدا را همه جا به جای الله به کار نمی‌بردند چه می‌توان گفت؟

  این نوشته اما نه دربارۀ مولانا که دربارۀ دکتر زرین‌کوب است. نویسنده و پژوهش‌گری که هر خواننده را از عمق و ژرفای اطلاعات خود سخت دچار حیرت می‌کند و یک منبع و مرجع معتبر است.

  اگر دربارۀ دیگران بیم داری متهم به اغراق نشوی در این فقره یک بیم بیشتر نیست. این که چگونه می‌توان حق مطلب را ادا کرد و هر گاه کتابی از او را دیده یا بخشی را خوانده‌ام به زبان نسل امروز این پرسش در ذهن شکل می‌گیرد که "مگه داریم؟ مگه می‌شه؟" به این معنی که چگونه امکان دارد از یک انسان گوشت و پوست و استخوان‌دار این همه تحقیق عنیق و تألیف شگرف سر بزند و نمی‌دانم به کسانی که با دانش کم کتاب می‌نویسند چه احساسی دست می‌دهد وقتی منابع آثار او را می بینند که هزارتا می‌خوانده و یکی می‌نوشته است.

  نگاه آفتاب در 300 صفحه و در بهترین شکل قابل تصور برای نشریه‌ای با این رویکرد منتشر می شود و سردبیری آن با هدایتجلیلی، امیر یوسفی و پژمان موسویاست و این آخری در حوزۀ فرهنگ و ادبیات روزنامه‌نگاری چیره دست است و لابد آن دو هم هستند که کنار او نشستند.

  در روزگار عسرت مطبوعات چاپی مشاهدۀ مجله‌ای با این کیفیت، لذت‌بخش است.

   در دوران وفور مدعیان استادی نوشتن دربارۀ دکتر عبدالحسین زرین کوب که استاد استادان بود، یک خویش کاری غیر قابل انکار است.

  در زمانه ای که زادگاه مولانا - بلخ- لگدکوب طالبان است که حکومت با بلاهت را شیوۀ خود ساخته‌اند یاد مولانا آرامش بخش است و روزی از طالبی در هرات پرسیدم: از مولانا چه می‌داند و نظر مثبت یا منفی نداد اما اشعار مثنوی را پیوسته خواند. شگفتا که مولانا در آن خطه دیده به جهان گشوده باشد و قرائت خشونت‌بار خود را بر خوانش او ترجیح دهند. زبان‌شان پارسی باشد اما روح زبان او را درنیابند و در آن سوی ایران مردمانی زبان او را درنیابند اما نام او را گرامی دارند و ما کاری به زادگاه مولانا و آرامگاه او نداشته باشیم و او را به درستی ایرانی بدانیم و بر سر این که سریال مولانا ساخته شود یا نه بحث کنیم.

   نکته جالب توجه دربارۀ دکتر زرین‌کوب این است که به تعبیر «فتح الله مجتبایی» خود، عارف یا صوفی نبود و شخصا مزاج عرفانی نداشت و از سر پژوهش و دل‌مشغولی ادبی سراغ عرفان می‌رفت و از بیرون می‌دید و محوریت و مرجعیت او درعرصۀ تاریخ و فرهنگ و ادبیات در پرهیز از نگاه ایدئولوژِیک بود.

   چهارشنبه 24 شهریور 1400 به ساعات پایانی نزدیک می‌شود و فردای 24 شهریور یاد زرین‌کوب لطف کمتری دارد. پس معرفی مفصل تر نگاه آفتاب را به فرصتی دیگر وامی‌گذاریم و به یاد عبدالحسین زرین‌کوب بسنده می کنیم.

   نمی دانم در تهران خیابانی به نام او هست یا نه ولو در حد همان فرعی های خیابان وصال و کریم خان که خیابان هایی به ناماسلامی ندوشنو برخی چهره های دیگر نام‌گذاری شده اما می‌دانم که شهرستانبروجرددر گذشتۀ نزدیک شهرداری داشت که بولواری را دکتر زرین‌کوب نام نهاد و اگرچه بر اعتبار او نیفزود اما خاطرۀ خوشی از خود بر جای گذاشت تا به این بهانه ازمهندس گودرزیهم یاد کنیم.

   این اشاره هم خالی از لطف نیست اگرچه تأسف بار است و آن هم این که وقتی از او دربارۀ برنامۀ «هویت» پرسیدند پاسخ داد: هویت نبود،«هو »‌ئیتبود!



#‌اخبار منبع: عصر ایران

بیشتر...


تبلیغات

تبلیغات

مطالب مرتبط

با نزدیک شدن به زمان اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری، برای بسیاری از داوطلبان کنکور، میزان شهریه شبانه یا نوبت دوم مورد سوال واقع می شود. رشته محل های شبانه یا نوبت دوم، رشته محل هایی هستند که در دانشگاه های دولتی برگزار می شوند ولی دانشجو باید بابت تحصیل در رشته محل های شبانه یا نوبت دوم شهریه بپردازد.

1 روز پیش

زنان باردار در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به ویروس کرونا نیستند ولی در صورت ابتلا، احتمال بروز بیماری شدیدتر در آن‌ها وجود دارد. بنابراین سازمان جهانی بهداشت توصیه می‌کند زنان باردار نیز واکسن بزنند. 

پریروز

گلستان ما بزرگترین و پریازدیدترین سایت خبری استان گلستان

پریروز

پیش‌فروش جدید تارا به زودی آغاز می‌شود, بر اساس اطلاعات به‌دست آمده، طرح جدید پیش‌فروش تارا، جدیدترین محصول ایران‌خودرو آغاز می‌شود.

پریروز

قیمj بیت کوین در ساعت 12 و 30 دقیقه صبح به وقت ایران روی 47 هزار و 167 دلار قرار داشت و تغییرات قیمتی آن در 24 ساعت و 7 روز گذشته مثبت بود.

پریروز

وام ارزان با سود پایین/ شرایط وام جدید بانک ملی چیست؟

پریروز

ناصر فریادشیران معاون ورزشی باشگاه استقلال می‌گوید مجریان برنامه فوتبال برتر خارج از اصول حرفه‌ای رفتار می‌کنند.

پریروز

مسئول روابط عمومی وارد کنندگان موبایل درباره ماجرای غیرفعال شدن موبایل‌های «شیائومی» در ایران توضیحاتی ارائه کرد.

پریروز

شکری نیا گفت: شبکه سپهر ویژه برنامه «سین» را با هدف معرفی برنامه‌ های شاخص شبکه‌ ها و بخش های مختلف صداوسیما تولید می‌ کند.

پریروز

معاون ورزشی باشگاه استقلال به شدت از رفتار دو مجری گلایه دارد و در مصاحبه‌ای به دلایل آن پرداخت.

پریروز

روز قبل خبر رسید که گوشی‌های شیائومی در برخی از کشورها از جمله ایران به صورت خودکار غیرفعال می‌شود. دلیل این مساله تحریم اعلام شده بود. اما حالا انجمن واردکنندگان موبایل می‌گوید فقط برخی از گوشی‌های شیائومی لاک می‌شود. اما کدام‌ها؟

پریروز

حمید استیلی به علت پارگی مینیسک زیر تیغ جراحان رفت و زانوی آسیب دیده خود را جراحی کرد.

پریروز

​بانک صادرات ایران طی اطلاعیه‌ای اعلام کرد سهامداران شرکت دامداری «تلیسه نمونه» با نماد «تلیسه» می‌توانند از روز دوشنبه ٢٢ شهریورماه ١٤٠٠ به مدت یک سال برای دریافت سود سهام این شرکت در سال مالی منتهی به ٣٠ اسفندماه ٩٩ به شعب بانک صادرات ایران در سراسر کشور مراجعه کنند.

پریروز

رئال مادرید فصل جدید لیگ قهرمانان اروپا را با پیروزی آغاز کرد و در خانه اینتر با یک گل بازی را به سود خود به پایان رساند. پورتو هم در حضور طارمی یک تساوی ارزشمند را برابر اتلتیکو مادرید در اسپانیا کسب کرد.

پریروز

مهاجم سرشناس پاری سن ژرمن در دیدار برابر کلوپ بروژ مصدوم شد و نتوانست به بازی ادامه دهد.

پریروز

بیشتر...