۱ هفته پیش
2 بازدید

یادداشتی بر تاثیر اجرای متن در آموزش

یادداشتی بر تأثیر اجرای متن در آموزش

«اگر موفّقیّت یک نمایش به میزان تأثیری باشد که بر خوانندگان یا تماشاگران خود می‌گذارد،
هیچ نمایشی تاکنون موفّق‌تر از تراژدی جهان اسلام، یعنی تراژدی [امام] حسن (ع) و [امام] حسین (ع) نبوده است.»
سِر لوئیس پِلی۲ Sir Lewis Pelly

روی زیلو                             

پرسید: «که گفتت برو دست رستم ببند، یعنی چه؟ یعنی آن «که»اش. آن، یعنی چه؟!» ماندم. این را داشته باش.

پیرزن نشسته بود روی زیلو. تکیه داده بود به ستون. نگاه می­کرد با دقّت. و حیرت. شبیه­خوان خواند: «که بود این زنِ باغیرتِ سعادتمند؟ / که از میان اسیران به ناله گشت بلند؟»۳ (من نزدیک بودم، و مراقبِ این که الان شمر باید جواب بدهد و در نوبت قبلی، میکروفونش صدا می­کرد. یکی دیگر گرفته بودم از محمود. به سرعت جابه­جا کنیم.) پیرزن آهسته گفت: «خانمَم بود. حَرضَتِ۴ زینب (س) بود. بمیرم برا دلش.» این را هم داشته باش.

چرا دانش­آموز پایه سوم - سومِ نظام قدیم – بعد از ده یازده سال شعر شنیدن و کتاب دیدن و دست­کم به ضرب و زور امتحان درس خواندن، نمی­دانست «که» یعنی «که»، یعنی «کی»، امّا پیرزن که خواندن نوشتن نمی­دانست، دانست و جواب هم داد. این، قدرتِ «اجرا»ست.

اعتقاد به «متن»

به کار با متن همیشه معتقد بوده­ام. معجزه­ای می­کند در آموزش. و شاید «آموختن» و «آموختن»، به دو تا معنی­اش به ترتیب، بدون متن و بدون چیزی برای کار کردن، معنی خاصّی نداشته باشد.   

از همه چیز خوانده‌ام. برای بچّه­ هایی که می­خوانند و «اهل»اند برای این کار. و اگر نبودند، آمدند و شدند. یکی از بهترین شکل­های «متن» - به معنی خیلی کلّی­اش – چیزی­ست که «حس» و «هوا» و «اتّفاق» و «فضا» می­آورَد با خودش. چیزی­ست که «اجرا» می­شود و یکی از بهترین نمونه‌های این­ها که گفتم، «تعزیه­نامه­ها» هستند.

ناشناخته، ناب

موضوعِ کار، قطعاتی­ست از تعزیه‌نامه‌های فاخر ایرانی. از بهترین نمونه ­های این دست شعر. ناب است و ناشناخته و عمیق و آبرومند. معلوم است که این‌ها، اجرا که می­شوند، توی لباس که می‌روند، نَفَسِ صاحب‌نفسی که به آن­ها می­خورد، و از گلوی مریدی که می­آیند بیرون، طور دیگری زنده‌اند. این­طوری هم امّا، می‌شود چیزی به دست آورد. چیزهای زیادی.

کیفیّت متن­ها

بر خلاف تصوّری که برخی متخصّصان حتّی، دارند از تعزیه، که مثلاً شامل شعرهایی و کلماتی هستند معمولی و گاهی کم‌مایه - که تصوّر غلطی هم شاید نیست بنا به متون رایج، و کارهای سست، زیاد سروده شده در این وادی در یک دوره‌ای – متونِ اصیل، به هیچ وجه «کم­ مایه» نیستند و نه حتّی «معمولی». کارهایی هستند ارزشمند و از آن­جا که برای اجرا نوشته شده‌اند، به تناسبِ گوینده و موضوع و موقعیّت، سنگین‌اند یا روان. حزن­انگیز یا حماسی­اند. ساده یا عالمانه­اند. مردانه ­اند. زنانه­ اند. کودکانه­ اند. جورهای دیگرند.

شعرها وزن عروضی سالم دارند، و قافیه، و همه چیز. جز در چند موردِ خیلی نادر که هدف، تفهیمِ مشخّص و مستقیمِ یک موضوع بوده و شاعر با آگاهی از صحنه اجرا و شیوه اجرا و شناخت مخاطب و در نظر آوردن قدرت تأثیرگذاری واژه­ها، قافیه کردنِ چیزی را - مثلاً تکرار واژه­ای را – روا دانسته، و این را «انتخاب» کرده است.

تصویرهایی برای قاب جهان

بسیاری از این­ها را با دانش ­آموزانم در تمام طول دهه‌های هشتاد و نود خوانده‌ایم و امروز، به گفته خودشان، در روزانه­ های خودشان، در نشیمنی یا دفتر کاری، هر جا، محلّ زندگی و تحصیل، در شهرهای مختلف عالَم زمزمه‌اش می­کنند.

می­خواندیم و می ­آمدیم. بعد، تحلیل می‌گذاشتم چند جلسه. آرایه و دستور و واژگان و مفاهیم و همه چیز. کارِ صد تا جلسه مدرسه را می­کرد و اندازه هزار تا کتاب درسی چیز یاد می­داد. تنها در یک متن، که گفت­وگوی شمر و یزید در ابتدای مجلس تعزیه «بازار شام» باشد و در یک چنین روزهایی، روزهای پایان «صفر» مناسبت دارد، و در اجرای صحنه، ۳۵ دقیقه و در کلاس، و پشت نیم­ دایره‌ صندلی­ها حدودا ۲۵ دقیقه طول می­کشد، بیشتر از هزار نکته بیرون می‌آوردیم. متناسب با بودجه آزمون سراسری. هزار تای واقعی، نه مثل پاهای هزارپا.

حیف از طلا که خرج مُطَلّا کند کسی!

تهیه محتوا که تمام می­شود، فکر می­کنم به این که حیف است چه ­قدر، که این­ها را خرج کنکور کنی. که دستِ نازنینِ جدا افتاده از مَشک و عَلَم را تصویر کنی، بگویی «نقشش چیست؟» نقشِ چی آخر؟ نقشش را نمی‌بینی؟ یا نام سرهای مطهّر شهدا را ببری، بعد بپرسی مثلاً: «کدام وابسته وابسته است؟» وابسته کجا بود بنده خدا؟ آزاد بودند آن­ها. مثل ما نبودند که. بعد فکر می­کنم به این که: مگر نه نام خدا را خرج می‌کنی برای همین؟ مگر نه از عشق، از عرفان، از انسان حرف می‌زنی، متن می‌آوری، بخوانند، کار کنند، برای همین؟ برای همین که بشوند چیزی که می‌خواهند. برسند جایی که دوستش دارند، مگر نه همه این­ها را برای خودش می­کنی؟ برای دانش ­آموز. که چیزی بفهمد، خوب بشود حالش. برای دانش ­آموز کردی خب حالا هم. کنکور کیلویی‌ چند؟ بعد، بهتر می­شوم.

ما را و شما را

استادم از استادش می­گفت. که: «قدّ بلندی داشت و صدای خیلی خوش». چیزی پوست می­گرفتم برایش، و لحاف را می­کشیدم سر زانوهاش، نچاید. بعد ادامه می­داد: «اسمش بود حاج عبدالرّزّاق گزی. اهل گز اصفهان». بعد می­خواند برایم. چه خوب می­خواند. می­دانست دشتی دوست دارم. دوستم بود. خودش می­گفت یعنی. چه اهمّیّت داشت که هشتاد سال فاصله دارد عددهایمان توی سِجِل؟ می­گفت: «آخر بچّه تو را چه کار به منِ پیرِمرد؟» بعد می­خندید. می­خندیدم. پیشانی­ام را می­بوسید. دستش را می­بوسیدم. خاک بر او خوش باد.

سی سال است تعزیه می­بینم و می­نویسم. هیچ جای دیگر این‌ها را ندیدم و آن نوا را نشنیدم. متن، اگر دل بدهی و دل بدهند، معجزه­ای می­کند در آموزش.

به پایان می‌برم، با کلام استادم، در این روزهایی که رو به خنکی می­رود، به یاد تابستان­های گرم که این‌ها را می‌شنیدم و از بر می‌کردم، تا وقتی چند سال بعدترش می‌خواهم بروم مدرسه، کتاب­های درسی، روحم را یخ نزنند.

«هر کس مستمع بنشیند و دل را از مجلس بیرون نبرد و همهمه بی­جا نکند، به جاهِ حضرت اباعبدالله الحسین مورد شفاعت روز جزا واقع گردد و اگر صدای این ذاکرِ کم­ترین به گوش او می­رسد، صدا را به سه بانگِ «یا حسین» بلند کند. خداوند ما را و شما را و جمیع مؤمنین و مؤمنات را بیامرزد.»                 

گفتار تعزیه­گردان، مرحوم استاد حاج غلامرضا نورآبادی قهرودی، پیش از آغاز هر مجلس

*کارشناس ارشد زبان و ادبیّات فارسی، فعّال حوزه آموزش

پی ­نوشت:

۱. تعزیه حسن و حسین، سِر لوئیس پِلی، جلد ۱

۲. پِلی کلنل سِر لوئیس پِلی، افسر انگلیسی و ایران‌شناس معروف دوره ناصرالدّین‌شاه

۳. گفتار یزید در پرسیدن از نام گرامی حضرت زینب کبری سلام الله علیها - مجلس تعزیه بازار شام

۴. حضرت؛ عین واژه پیرزن را آورده­ام.

۵. طلاکاری شده، زراندود

۶. از «قصّاب کاشانی»

۲۳۵۲۳۲



#‌اخبار_جامعه #‌اخبار_اجتماعی
منبع: خبرآنلاین


مطالب پیشنهادی

پیوند سیاسی-فراکسیونی احمدی‌نژادی‌ها و پایداری‌ها در مجلس یازدهم؟

قبضه مجلس یازدهم در دست اصولگرایان اما و اگرها را درباره آرایش سیاسی و فراکسیونی این مجلس بیشتر کرد و این سوال مطرح می‌شود که آیا قرار است تنها یک فراکسیون سیاسی و اکثریت میدان‌دار باشد؟!

تبریزی: نگاه بازرگان با انقلاب همراه نبود /امام مخالف ترورهای موتلفه بود

پژوهشگر تاریخ معاصر ایران می‌گوید: در ماجرای ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ رژیم شاه قصد اعدام امام خمینی (ره) را داشت.

ضدعفونی کردن معابر قم از سوی نیروهای حشدالشعبی صحت دارد؟

معاون سپاه علی‌ابن‌ابی‌طالب(ع) قم به ایرنا پلاس گفت:ضدعفونی معابر قم، کار اعضای الحشدالشعبی نبود.

این زیردریایی ارتش قابل رهگیری و کشف نیست + عکس

باشگاه خبرنگاران جوان نوشت: زیردریایی کلاس غدیر که در مراحل اورهال قرارداشت صبح امروز چهارشنبه ٢٠ فروردین به آب انداخته شد.

تقدیر دستیار ویژه لاریجانی از کمک های چین به ایران در روزهای نشر کرونا

دستیار ویژه رییس مجلس در امور بین‌الملل کمک‌های ⁧چین⁩ به ایران در مبارزه با ⁧کرونا را⁩ قابل تقدیر دانست.

سیاسی کردن کرونا به نفع هیچ‌کس نیست

بیش از یک ماه از ورود و شیوع فراگیر ویروس منحوس کرونا در کشور می گذرد، علاوه بر به خطر افتادن سلامت جسمی و روانی مردم، مشکلات معیشتی، تعطیلی همه مشاغل، به صفر نزدیک شدن درآمد نفتی و افزایش تورم؛ هزینه و خسارت های اقتصادی، فراوانی را به مردم و کشور وارد کرده است. 

دستورات مهم روحانی درباره اجرای فاصله‌گذاری هوشمند مقابله با کرونا

رئیس جمهور پس از دریافت گزارش‌های جداگانه‌ای از وزیران کشور و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی درباره اجرای طرح فاصله‌گذاری هوشمند از روز شنبه و آغاز فعالیت کسب و کارهای کم‌ریسک در همه استان‌ها به جز تهران، تاکید کرد که این طرح باید با نظارت دقیق و رعایت کامل پروتکل‌های بهداشتی اعلام شده از سوی وزارت بهداشت و ستاد ملی مبارزه با کرونا اجرا شود.

تغییر چهره سیاسی پارلمان یازدهم /سونامی اصولگرایان به بهارستان رسید

نتیجه یازدهمین دوره انتخابات مجلس تغییر حداکثری در چهره سیاسی پارلمان را رقم زد و اکثریت نمایندگان مجلس فعلی حداقل برای ۴ سال آینده در پارلمان حضور نخواهند داشت.

الگوی یک زنِ پرتلاش، فاطمی و با اخلاق

خانم فاطمه رهبر از زنان انقلابی، ولایی و اهل فضل و تدین بودند که بعد از فعالیت‌های زیادی که در صدا و سیما داشتند، در شورای مرکزی حزب موتلفه اسلامی و در بخش بانوان نقش موثر و فعالی ایفا کردند.

چگونه پوست مغز بادام را جدا کنیم | چگونه پوست مغز بادام را جدا کنیم و مصرف کنیم

چگونه پوست مغز بادام را جدا کنیم و چگونه پوست مغز بادام را جدا کنیم و بو بدهیم و نکات درست کردن بادام و عسلی کردن بادام را در پرشین وی بخوانید

تقابل کودکانه با دولت را کنار بگذارید

با معرفی منتخبان حاضر در مجلس یازهم و ترکیب نمایندگان، یکی از نگرانی‌هایی که در ارتباط با مجلس وجود دارد، این است که در شرایط تحریمی و فشارهایی که به کشور وارد می‌شود برخی تندروی پیشه کنند و تقابل با دولت را جزو برنامه‌های مجلس آینده قرار دهند.

چه کسی کشتی طوفان‌زده وزارت کشاورزی را به ساحل می‌رساند؟

چند ماهی است که گمانه زنی برای سکانداری وزارت جهاد کشاورزی بدون نتیجه ادامه دارد.

انکار یک خبرسازی درباره دولت و حسن روحانی

ایسنا نوشت:معاون پارلمانی رئیس جمهور با تکذیب ارتباط ویدیویی رئیس جمهور با نمایندگان مجلس برای رای اعتماد به وزیر پیشنهادی جهاد کشاورزی گفت: در جلسه امروز، معاون اول رئیس جمهور به جای رئیس جمهور حاضر خواهد شد.

به یاد دو دیپلمات و سیاستمدار امین نظام

هیچگاه فکرش را هم نمی‌کردم روزی اتفاقی بیفتد و سر و کله بیماری‌ای به نام کرونا در این کشور پیدا شود که دو تن از همکاران خوبم را که خاطرات خوبی را با آنها داشتم از من بگیرد و کشور از وجود خدمات آنها محروم شود.

یک توصیه به عقلای مجلس آینده

بیماری کرونا این روزها بر حوزه های سیاست، اقتصاد، جامعه و ...سایه انداخته و همه چیز را تحت الشعاع خود قرار داده است.

رییس مجلس ترکیه جویای حال علی لاریجانی بعد از ابتلا به کرونا

ایسنا نوشت: مصطفی شنتوپ، رئیس مجلس ملی ترکیه طی تماس تلفنی با علی لاریجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی، ضمن آرزوی بهبودی برای وی درباره اقدامات مشترک دو کشور برای مهار کرونا گفت وگو کرد.

نحوه دم کردن قهوه با قهوه جوش | نکات مهم و نحوه دم کردن قهوه با قهوه جوش

نحوه دم كردن قهوه با قهوه جوش و نکاتی پیرامون نحوه دم كردن قهوه با قهوه جوش و نحوه دم کردن انواع قهوه و روش دم کردن قهوه را در پرشین وی بخوانید

رویارویی‌ پارلمانی احمدی‌نژادی‌ها با روحانی /قالیباف ضربه‌گیر می‌شود؟

نوع کنشگری اصولگرایان مجلس یازدهم در قبال دولت حسن روحانی به پرسش اصلی این روزهای محافل سیاسی تبدیل شده است.

انتقاد توئیتری آقای نماینده از عدم رعایت پروتکل ضدکرونایی در صحن مجلس /صحنه هایی خلاف موازین بهداشتی به دنیا مخابره شد

رییس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی از نحوه برگزاری جلسات علنی مجلس و رعایت نکردن پروتکل‌های بهداشتی ستاد مقابله با کرونا انتقاد کرد.

اگر خورش شور شد چکار کنیم | اگر خورش شور شد چکار کنیم تا شوری آن از بین برده شود

اگر خورش شور شد چکار کنیم و اگر خورش شور شد چکار کنیم تا شوری آن از بین برده شود و چند روش کاربردی برای رفع شوری غذا را در پرشین وی بخوانید

مطالب مرتبط